ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆମେ ଛାୟା, ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ସଂରଚନା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
ଆଲୋକ ବା ଖରା ପଡ଼ିଲେ ବସ୍ତୁ, ମଣିଷ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଆମେ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ସାହାଯ୍ୟରେ କାନ୍ଥ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଛାୟା ତିଆରି କରି ମଜାଦାର ଖେଳ ଖେଳିପାରିବା । ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍କୁ ବସ୍ତୁର ପାଖକୁ ବା ଦୂରକୁ ନେଲେ ଛାୟାର ଆକାର ବଦଳିଯାଏ । ସେହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୁଅରେ ସକାଳେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆମ ଛାୟା ଲମ୍ବା ବା ବଡ଼ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଛୋଟ ଦେଖାଯାଏ ।
ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ରୂପ ବା ଆକୃତି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପାଠରୁ ଆମେ ବୃତ୍ତ, ଆୟତଚିତ୍ର, ବର୍ଗଚିତ୍ର ଏବଂ ତ୍ରିଭୁଜ ପରି ମୁଖ୍ୟ ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବା । ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ଧାର ସିଧା କିମ୍ବା ବକ୍ର ହୋଇଥାଏ । ବର୍ଗଚିତ୍ର ଓ ଆୟତଚିତ୍ରର ଚାରୋଟି ସିଧା ଧାର ଏବଂ ଚାରୋଟି କୋଣ ଥାଏ । ତ୍ରିଭୁଜର ତିନୋଟି ସିଧା ଧାର ଏବଂ ତିନୋଟି କୋଣ ଥାଏ । ବଲ୍, ଘଣ୍ଟା କିମ୍ବା ମୁଦ୍ରା ପରି ଗୋଲାକାର ବସ୍ତୁ ବା ବୃତ୍ତର ଧାର ବକ୍ର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହାର କୌଣସି କୋଣ ନ ଥାଏ । କାଗଜକୁ ଭାଙ୍ଗି ମଧ୍ୟ ଆମେ ବର୍ଗଚିତ୍ରରୁ ତ୍ରିଭୁଜ ଓ କୁକୁରର ମୁହଁ ପରି ବିଭିନ୍ନ ମଜାଦାର ଆକୃତି ତିଆରି କରିପାରିବା ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ବୋତଲ ଠିପି, ରବର, ମୁଦ୍ରା, ହାତ ଏବଂ ଗଛର ପତ୍ରରେ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇ ଛାପ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ସଂରଚନା ବା ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର, ତୀର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାର ନିୟମିତ କ୍ରମକୁ ବୁଝି ସଂରଚନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଶିଖିପାରିବା । ଠେକୁଆର ଡିଆଁ ଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସଂଖ୍ୟା ଗଣି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଗଣିତର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ।