ଏହି ପାଠରେ ଆମ ଦେଶର ଚାଷୀଭାଇ ବା କୃଷକଙ୍କର ନିଷ୍ଠାପର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଚାଷୀଭାଇ ସକାଳୁ ସିନ୍ଦୂରା ଫାଟିବା ମାତ୍ରେ ବିଛଣା ଛାଡ଼ି ଉଠିପଡ଼ନ୍ତି। ସେ କୌଣସି ଅଳସ ନକରି ଶୀଘ୍ର ଗାମୁଛା ଭିଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଘରେ ପଖାଳ ଟିକିଏ ଖାଇ ସେ ନିଜର ଦୁଇଟି ବଳଦଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ବିଲକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। ବିଲରେ ପହଞ୍ଚି ବଳଦଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଜୁଆଳି ରଖି ସେ ଆନନ୍ଦ ମନରେ ହଳ କରନ୍ତି।
ଖରା, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଶୀତ—କୌଣସି ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ଚାଷୀଭାଇଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପାରେ ନାହିଁ। ସେ ସବୁ କଷ୍ଟକୁ ସହ୍ୟ କରି ନିଜ କାମରେ ଲାଗିରହନ୍ତି। ଚାଷୀ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତରେ ମାଟି ମାର ପ୍ରିୟ ପୁଅ। ସେ ଦିନରାତି ହଳ, ଲଙ୍ଗଳ, କୋଦାଳ ଓ ଦାଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ମାଟି ସହିତ ମିଶି କାମ କରନ୍ତି। ସେ କ୍ଷେତରେ ପରିଶ୍ରମ କରି ଧାନ, ବିରି, ମୁଗ ଆଦି ନାନା ପ୍ରକାର ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି। ଏହି ଫସଲ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ସମଗ୍ର ଦୁନିଆର ଲୋକେ ଖାଦ୍ୟ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି। ଚାଷୀ ନିଜ ଅପେକ୍ଷା ସାରା ସଂସାର ପାଇଁ ବେଶି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ସେ ନିଜର ଝାଳ ବୁହାଇ ଅସମ୍ଭବକୁ ସମ୍ଭବ କରିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାନ୍ତି।
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସମାଜର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜରୁରୀ ବୃତ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଯାଇଛି। ସମାଜରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃତ୍ତିର ଲୋକଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ଯେପରି ଚାଷୀ ଫସଲ ଫଳାନ୍ତି, ସେହିପରି ଶିକ୍ଷକ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ାନ୍ତି, ଡାକ୍ତର ରୋଗୀଙ୍କର ରୋଗ ଭଲ କରି ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି, କୁମ୍ଭାର ମାଟିରୁ ସୁନ୍ଦର ପାତ୍ର ଓ କଳସ ଗଢ଼ନ୍ତି, ସୈନିକ ଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦରଜି ପୋଷାକ ସିଲେଇ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାଜମିସ୍ତ୍ରୀ ଘର ତିଆରି କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ କାମ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ପାଠରେ ‘ମ୍ପ’ ଏବଂ ‘ମ୍ବ’ ପରି ଯୁକ୍ତାକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିବା ଏବଂ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଶିଖାଯାଇଛି। ପିଲାମାନେ ଆମ୍ବ, କମ୍ବଳ, କଦମ୍ବ, ଲମ୍ବ, ନିମ୍ବ ଏବଂ କୁମ୍ଭୀର ପରି ନୂଆ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ପଢ଼ିବା ସହିତ ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିପାରିବେ। ଫଗୁଣ ମାସରେ ଆମ୍ବ ଗଛରେ ବଉଳ ଆସିବା ଏବଂ ତାହାର ମହକ ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିବା କଥା ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ପାଠଟି ଆମକୁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିବା, ସବୁ କାମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ଗଛ ଲଗାଇ ନିଜ ପରିବେଶକୁ ସୁନ୍ଦର ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।