ଏହି ପାଠଟିରେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ବିଷୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଖରାଦିନର ଏକ ଉଦୁଉଦିଆ ଖରାବେଳେ କାଉଟିଏ ଗଛ ଡାଳରେ ବସି ରହିଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ବଗଟିଏ ଉଡ଼ିଆସି ତା’ ପାଖରେ ବସିଲା। ଅସହ୍ୟ ଖରା ଓ ଗରମ ଦେଖି ବଗ ବହୁତ ମନଦୁଃଖ କଲା। ସେ କାଉକୁ କହିଲା ଯେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲାଣି। ମଣିଷମାନେ କୁରାଢ଼ି ଓ କରତ ଧରି ବଣଜଙ୍ଗଲର ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ପକାଉଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି।
ବଗ ଆହୁରି କହିଲା ଯେ ଗଛଲତା ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗୁଁ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଲଣ୍ଡା ହୋଇଗଲାଣି, ନଦୀନାଳ ଶୁଖିଯାଉଛି ଏବଂ ପିଇବା ପାଇଁ ଟୋପାଏ ପାଣି ମିଳିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର ହେଉଛି। ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ବର୍ଷା ନ ହେବାରୁ ଚାଷବାସ ପାଇଁ ପାଣିର ଘୋର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଛି। ଏସବୁ ଦେଖି ବଗ ଭାବିଲା ଯେ ଆମେ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ହୋଇ କ’ଣ ବା କରିପାରିବା। ଏତିକି କହି ବଗ ନିରାଶ ହୋଇ ମନମାରି ବସି ରହିଲା।
କିନ୍ତୁ କାଉ ହାର ନ ମାନି କିଛି ସମୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କଲା। ତା’ପରେ ସେ ଧରଣୀକୁ ପୁଣି ସବୁଜ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଉପାୟ ବାହାର କଲା। କାଉ କହିଲା ଯେ ଆମେ ଜଙ୍ଗଲର ସବୁ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଡାକି ଗୋଟିଏ ସଭା କରିବା। ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ବୁଲିବୁଲି ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ମଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରିବା। ସେହି ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଖୋଲାପଡ଼ିଆ, ନଦୀକୂଳ ଓ ପୋଖରୀ କୂଳରେ ପକାଇଦେବା। କିଛି ମଞ୍ଜି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ବାକି ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷାପାଣି ଓ ଖରା ପାଇ ଗଜା ହେବ। ସେହି ଗଜା ବଡ଼ ହୋଇ ଗଛଲତାରେ ପରିଣତ ହେବ ଏବଂ ଆମ ଧରଣୀ ପୁଣି ହସିଉଠିବ।
କାଉର ଏପରି ସୁନ୍ଦର କଥା ଶୁଣି ବଗ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲା। ସେ କହିଲା ଯେ ଏପରି ଏକ ମହତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ କାମ କଲେ ସମସ୍ତେ ଏହାର ସୁଫଳ ପାଇବେ। ଏହାପରେ ଦୁଇ ସାଙ୍ଗ ମିଳିମିଶି ମଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଆନନ୍ଦରେ ଜଙ୍ଗଲ ଆଡ଼କୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଏହି ପାଠରୁ ଆମେ ଶିଖିବାକୁ ପାଉ ଯେ ଗଛଲତା ଆମ ପୃଥିବୀ ଓ ଜୀବଜଗତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ। ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଯେପରି ଗଛ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଆମେ ମଧ୍ୟ ଗଛ ନ କାଟି ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ନୂଆ ଗଛ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଗଛଲତା ବଞ୍ଚିଲେ ହିଁ ଆମ ପରିବେଶ ସୁନ୍ଦର ରହିବ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସୁଖରେ ରହିପାରିବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏହି ପାଠରେ ‘ଦ୍ଧ’, ‘ଦ୍ଭ’ ଓ ‘ବ୍ଦ’ ଭଳି କେତେକ ଜରୁରୀ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ିବା ଓ ପଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।