ମାମୁନି ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ଝିଅ ପାଖରେ କୌଣସି ଖେଳଣା ବା କଣ୍ଢେଇ ନ ଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ତା’ର ମନ ଭାରି ଦୁଃଖ ଥିଲା ଏବଂ ସେ କଇଁକଇଁ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲା। ତା’ର ଆଖିରୁ ସରସର ହୋଇ ଲୁହ ବୋହି ପଡ଼ୁଥିଲା। ନାତୁଣୀର ଏପରି କାନ୍ଦ ଦେଖି ତା’ର ସ୍ନେହୀ ଆଇ ମାଟିରେ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ସୁନ୍ଦର କଣ୍ଢେଇ ଗଢ଼ି ତା’ ପାଖରେ ନେଇ ଥୋଇଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ମାଟି କଣ୍ଢେଇଗୁଡ଼ିକରେ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ଦିଆଯାଇ ନ ଥିଲା। ତେଣୁ କଣ୍ଢେଇଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ମାମୁନି ମନରେ ଖୁସି ଆସିଲାନାହିଁ।
ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ମାମୁନିର ମାମୁ ହାତରେ ସବୁ ପ୍ରକାର ରଙ୍ଗ ଧରି ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ରଙ୍ଗ ଡବା ଦେଖି ମାମୁନିର ଆଖି ଲାଖିଗଲା ଏବଂ ସେ ଭାରି ଖୁସି ହୋଇ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କଣ୍ଢେଇଗୁଡ଼ିକୁ ରଙ୍ଗ କରିବାକୁ ବସିପଡ଼ିଲା। ସେ କୁଆ ଓ କୋଇଲି କଣ୍ଢେଇକୁ କଳା ରଙ୍ଗ କଲା। ବଗ ଓ ବଗୁଲୀ ଦେହରେ ଧଳା ରଙ୍ଗ ବୋଳିଦେଲା। ଚିଲ କଣ୍ଢେଇ ଦେହରେ ମାଟିଆ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇଲା ଏବଂ ପାରା କଣ୍ଢେଇକୁ ଧରି ରଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଚାହିଁଲା। ଏହାପରେ ହଳଦୀବସନ୍ତ ଚଢ଼େଇ ପାଇଁ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ବାଛିବା ବେଳକୁ ହଠାତ୍ ତା’ର ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଇଦେଲା। ଫଳରେ ତା’ ହାତରୁ ରଙ୍ଗ ଡବାଟି ତଳେ ଖସିପଡ଼ିଲା ଏବଂ ସବୁଯାକ ରଙ୍ଗ ଏକାଠି ମିଶିଗଲା।
ସବୁ ରଙ୍ଗ ଏକାଠି ଗୋଳିମିଶି ଏକ ନୂଆ ରୂପ ନେଲା। ମାମୁନି ସେହି ସବୁ ମିଶାମିଶି ରଙ୍ଗକୁ ନେଇ ମୟୂର କଣ୍ଢେଇ ଦେହରେ ବୋଳିଦେଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ମୟୂର କଣ୍ଢେଇଟି ଭାରି ଚମତ୍କାର ଓ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ହୋଇ ଝଟକି ଉଠିଲା। ନିଜର ସେହି ସୁନ୍ଦର ମୟୂର କଣ୍ଢେଇକୁ ଦେଖି ମାମୁନି କିରିକିରି ହୋଇ ହସିଲା ଏବଂ ମନର ଆନନ୍ଦରେ ଘିରିଘିରି ହୋଇ ଚାରିଆଡ଼େ ନାଚି ବୁଲିଲା।
ଏହି ସୁନ୍ଦର ପାଠଟି ମାଧ୍ୟମରେ ପିଲାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ରଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିପାରିବେ। ଯେପରି କୁଆ ଓ କୋଇଲି କଳା, ବଗ ଧଳା, ଚିଲ ମାଟିଆ, ହଳଦୀବସନ୍ତ ହଳଦିଆ ଏବଂ ମୟୂର ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସହିତ ମାଟିରେ କିପରି ଖେଳଣା ବା କଣ୍ଢେଇ ତିଆରି କରାଯାଏ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗକୁ ଚିହ୍ନି କିପରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବୁଝାଯାଇଛି।
ପାଠର ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଶିଶୁମାନେ ‘ଣ୍ଡ’ ଏବଂ ‘ଣ୍ଢ’ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ସହଜରେ ଶିଖିପାରିବେ। ଏହି ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା ଶବ୍ଦ, ଯେପରିକି ଗଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ, ଖଣ୍ଡା, ଡଣ୍ଡା, ଭେଣ୍ଡି, ଗେଣ୍ଡା, ଶୁଣ୍ଢ, ମେଣ୍ଢା ଏବଂ ଷଣ୍ଢ ଆଦି ଶବ୍ଦକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପଢ଼ିବା ଓ ଲେଖିବା ଶିଖିବେ। ଏହା ସହିତ ପରିବେଶରେ ଥିବା ସବୁଜ ପନିପରିବା ଚିହ୍ନିବା ଏବଂ କବିତାଟିକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଅଭିନୟ ସହ ଗାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି।