ଗଛ ଉପରେ, ଆଖପାଖରେ ଏବଂ ତଳେ ଅନେକ ଜୀବଜନ୍ତୁ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ଭଦଭଦଳିଆ ପକ୍ଷୀ ଆମ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ଜାତୀୟ ବା ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଅଟେ।
ଭଦଭଦଳିଆ ଓ ପେଚା ପରି ପକ୍ଷୀମାନେ ବସା ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଗଛର କୋରଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ମାଟି ହେଉଛି ଆମ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ସବୁଠାରୁ ଉପର ସ୍ତର।
ଭଙ୍ଗା ପଥର, ପତ୍ର, ଚେର, ଡାଳ ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦେହାବଶେଷରୁ ମାଟି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ।
ମାଟିର ଉପରିଭାଗରେ ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ଉକୁଣି, ଗୋବର ପୋକ ଓ ଝିଣ୍ଟିକା ପରି କୀଟପତଙ୍ଗ ବାସ କରନ୍ତି।
ବର୍ଷା ହେଲେ ମାଟି ଓଦା ହୁଏ ଏବଂ ଜିଆ ତଥା ତେଲୁଣୀ ପୋକ ମାଟିରୁ ବାହାରି ଆସନ୍ତି।
ଗଛର ମଞ୍ଜି ମାଟିରେ ରହି ବର୍ଷା ପାଣି ପାଇଲେ ଗଜା ହୋଇଥାଏ।
ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗମାନେ ଖାଦ୍ୟ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଗଛ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
ଓଟ ଗଛର ପତ୍ର ଏବଂ ମାଙ୍କଡ଼ ଗଛର ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
କାଉ ଓ ବାବୋଇଚଢ଼େଇ ନିଜର ଛୁଆମାନଙ୍କୁ ରଖିବା ପାଇଁ ଗଛ ଡାଳରେ ବସା ତିଆରି କରନ୍ତି।
ଫୁଲ ଚୁଇଁ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଫୁଲରୁ ମିଠା ରସ ବା ମହୁ ଶୋଷି ପିଅନ୍ତି।
ବାଦୁଡ଼ି ଏବଂ ଚିତାବାଘ ବିଶ୍ରାମ ତଥା ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଗଛର ଡାଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ଅଧିକାଂଶ ପକ୍ଷୀ ବଡ଼ି ଭୋରରୁ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରାବ କରିଥାନ୍ତି।
ଶୁଆପୋକ ଗଛର କଅଁଳ ପତ୍ର ଖାଇ ବଢ଼େ ଏବଂ କୋଷା ଭିତରୁ ପରେ ପ୍ରଜାପତି ହୋଇ ବାହାରେ।