ଆମ ପରିବେଶରେ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକାଠି ବସବାସ କରନ୍ତି। ଗଛ ଉପରେ, ଡାଳରେ, ଚେର ନିକଟରେ ଏବଂ ଆଖପାଖ ମାଟିରେ ଅନେକ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି। ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗମାନେ ନିଜର ଖାଦ୍ୟ, ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଗଛ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି। ଯେପରି ଓଟ ଗଛର ପତ୍ର ଖାଏ, ମାଙ୍କଡ଼ ଫଳ ଖାଏ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଫୁଲରୁ ମହୁ ଶୋଷି ନିଏ। ସେହିପରି ପେଚା, ଭଦଭଦଳିଆ ଓ ଗୁଣ୍ଡୁଚି ମୂଷା ଗଛ କୋରଡ଼ରେ ରହନ୍ତି। କାଉ ଓ ବାବୋଇଚଢ଼େଇ ଗଛ ଡାଳରେ ସୁନ୍ଦର ବସା ତିଆରି କରି ନିଜ ଛୁଆମାନଙ୍କୁ ଲାଳନପାଳନ କରନ୍ତି। ଆମ ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ହେଉଛି ଭଦଭଦଳିଆ।
ମାଟି ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ସବୁଠାରୁ ଉପର ସ୍ତର। ଛୋଟ ଛୋଟ ପଥରଖଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିବା ସହିତ ଗଛର ଶୁଖିଲା ପତ୍ର, ଡାଳ, ଚେର ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ଦେହାବଶେଷ ମିଶି ମାଟି ତିଆରି ହୁଏ। ମାଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ରଙ୍ଗ ଓ ଗଠନର ହୋଇଥାଏ। ହାତରେ ଧରିଲେ ଏହା ଖସଡ଼ା, ଚିକ୍କଣ, କଠିନ କିମ୍ବା ଦାନାଯୁକ୍ତ ଲାଗିପାରେ। ମାଟି ତଳେ ଓ ଉପରେ ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ଉକୁଣି, ଝିଣ୍ଟିକା, ଜିଆ ଏବଂ ତେଲୁଣୀ ପରି ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବ ବାସ କରନ୍ତି। କେତେକ ଜୀବ ଖାଲି ଆଖିକୁ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଆଉ କେତେକ ଖୁବ୍ ଛୋଟ ହୋଇଥାନ୍ତି। ବର୍ଷା ହେଲେ ମାଟି ଓଦା ହୁଏ ଏବଂ ମାଟି ତଳେ ଥିବା ଜୀବ ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି। ମାଟିରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ମଞ୍ଜିରୁ ପାଣି ପାଇ ଗଜା ବାହାରେ।
ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଶବ୍ଦ କରି ରାବନ୍ତି। ସକାଳେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେମାନଙ୍କର ମଧୁର କାକଳି ବେଶୀ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ଏହା ସହିତ ଗଛର କଅଁଳିଆ ପତ୍ର ଖାଇ ବଢ଼ୁଥିବା ଶୁଆପୋକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କୋଷା ବାନ୍ଧି ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଜାପତିରେ ବଦଳିଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବରେ ଗଛଲତା ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବଞ୍ଚି ରହିଥାନ୍ତି।