ସକାଳ, ଅପରାହ୍ନ ଏବଂ ରାତିରେ ଆକାଶର ରଙ୍ଗ ତଥା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟମାନ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ।
ଆକାଶରେ ଥିବା ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତମ ବସ୍ତୁ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ଆମକୁ ପ୍ରଚୁର ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ଦେଇଥାଏ ।
ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଉଦୟ ହୋଇ ଅପରାହ୍ନରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ।
ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ବସ୍ତୁର ଛାୟା ଲମ୍ବା ହୋଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଛାୟା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ହୋଇଯାଏ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବବେଳର ଛାୟା ସକାଳ ବେଳର ଛାୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ବସ୍ତୁଟି ଆଲୋକର ଉତ୍ସ ପାଖରେ ରହିଲେ ଛାୟା ବଡ଼ ହୁଏ ଏବଂ ଆଲୋକର ଦିଗ ବଦଳିଲେ ଛାୟାର ଦିଗ ବଦଳିଯାଏ ।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ଛାଇକୁ ଦେଖି ସମୟ ମାପ କରିବା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
ଜୟପୁରର ରାଜା ଜୟସିଂହ ଦିଲ୍ଲୀ, ଜୟପୁର ଓ ବାରାଣସୀ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ତର ମନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
ଓଡ଼ିଶାର କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ପଥର ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ଦିନର ସମୟ ମାପ କରାଯାଉଥିଲା ।
ଭାରତବର୍ଷରେ ବହୁ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଆଲୋକ ଓ ଛାୟାକୁ ନେଇ ପାରମ୍ପରିକ ଛାୟା କଣ୍ଢେଇ ଖେଳ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ।
ରାତି ଆକାଶରେ ତାରାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଆକୃତିକୁ ତାରାପୁଞ୍ଜ ବା ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଲାକାର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦିନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଏବଂ ଆଦୌ ନ ଦିଶିବା ଦିନକୁ ଅମାବାସ୍ୟା କୁହାଯାଏ ।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦିନ ଗଣନା ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସର୍ବ ପ୍ରାଚୀନ ପଞ୍ଜିକା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ।
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ ଓ ବୁଦ୍ଧପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତଥା ନୂଆଚନ୍ଦ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଇଦ୍ ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
୨୦୨୩ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୩ ତାରିଖରେ ଭାରତର ବିକ୍ରମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ସଫଳତାର ସହ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲା ।