ଦିନର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଆମ ଆକାଶର ରୂପ ଓ ରଙ୍ଗ ବଦଳିଥାଏ । ସକାଳେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆକାଶ କମଳା ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଅପରାହ୍ନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଖୁବ୍ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଆକାଶର ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତମ ବସ୍ତୁ, ଯିଏ ଆମକୁ ଆଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପ ପ୍ରଦାନ କରେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଯୋଗୁଁ ଦିନବେଳା ଅନ୍ୟ ତାରାମାନେ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ସକାଳେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଉଦୟ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ଅପରାହ୍ନରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗତି କରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସହିତ ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଗଛଲତା ଏବଂ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।
ଆଲୋକର ଉପସ୍ଥିତିରେ ବସ୍ତୁର ଛାୟା ବା ଛାଇ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଯୋଗୁଁ ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଛାୟା ଲମ୍ବା ହୁଏ ଏବଂ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଛାୟା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବର ଛାୟା ସକାଳ ବେଳର ଛାୟାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ବସ୍ତୁଟି ଆଲୋକର ଉତ୍ସ ପାଖରେ ରହିଲେ ଛାୟା ବଡ଼ ହୁଏ ଏବଂ ଆଲୋକର ଦିଗ ବଦଳିଲେ ଛାୟାର ଦିଗ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଯାଏ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏହି ଛାଇକୁ ଦେଖି ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି’ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । ରାଜା ଜୟସିଂହ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଜନ୍ତର ମନ୍ତରର ‘ସମ୍ରାଟ ଯନ୍ତ୍ର’ ଏବଂ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିରର ଚକ୍ର ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ । ଭାରତରେ ବହୁ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଛାୟା କଣ୍ଢେଇ ଖେଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ ରହିଛି ।
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ରାତି ଆକାଶରେ ଅଗଣିତ ଝଲମଲ ତାରା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ତାରାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ତାରାପୁଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଚନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ରାତି ଆକାଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ । ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ପର୍ଯ୍ୟାୟ କ୍ରମେ ବଦଳୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଲାକାର ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯିବା ଦିନକୁ ‘ପୂର୍ଣ୍ଣିମା’ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଦୌ ନ ଦିଶିବା ଦିନକୁ ‘ଅମାବାସ୍ୟା’ କୁହାଯାଏ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଏହି ଆକୃତିକୁ ନେଇ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ବା ପଞ୍ଜିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା । ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତିକୁ ଆଧାର କରି ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ, ବୁଦ୍ଧପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଗୁରୁପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଇଦ୍ ଓ ଦୀପାବଳୀ ଭଳି ଅନେକ ପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ୨୦୨୩ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୩ ତାରିଖରେ ଭାରତର ‘ବିକ୍ରମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡର’ ସଫଳତାର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲା ।