ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ବହି, ଖାତା, ଖବରକାଗଜ ଓ ନାପକିନ୍ ପ୍ରଭୃତି ସବୁ କାଗଜ ଗଛରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ। କାଗଜ ତିଆରି ପାଇଁ ବହୁତ ଗଛ କଟାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାର ପୁନଃଚକ୍ରଣ କରି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିବ। ଘରେ ଥିବା ପୁରୁଣା ଖବରକାଗଜକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡ କରି ପାଣିରେ ଭିଜାଇ ଏବଂ ସେଥିରେ ବାନ୍ଧିରଖିବା ସାମଗ୍ରୀ ରୂପେ ମେଥିଦାନା ମିଶାଇ କାଗଜର ମଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଏହି ମଣ୍ଡକୁ ସମତଳ ଚଟାଣରେ ପତଳା ଚାଦର ଭଳି ବିଛାଇ ଖରାରେ ଶୁଖାଇଦେଲେ ପୁନଃଚକ୍ରିତ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ।
ଏହି ପୁନଃଚକ୍ରିତ କାଗଜକୁ ରଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ହଳଦୀରୁ ହଳଦିଆ, ପାଳଙ୍ଗ ଶାଗରୁ ସବୁଜ, ବିଟ୍ରୁ ଗାଢ଼ ଲାଲ୍ ଏବଂ ହେନାରୁ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇପାରେ। ଗଛଲତାର ପତ୍ର, ଫୁଲ, ମୂଳ, ମଞ୍ଜି ଓ କାଣ୍ଡରୁ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାପଦ ଅଟେ। ଆମ ବହିର ଚିକ୍କଣ କାଗଜ କାଠମଣ୍ଡରୁ ତିଆରି ହେଉଥିବାରୁ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ପାଣି, ଶକ୍ତି ଓ ଗଛ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ପୂର୍ବ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ଲେଖିବା ପାଇଁ କପଡ଼ା, କାଠବୋର୍ଡ଼ ଓ ତାଳପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ଆଜିକାଲି କଦଳୀତନ୍ତୁ ଭଳି ପରିବେଶ-ଅନୁକୂଳ ସାମଗ୍ରୀରୁ ମଧ୍ୟ କାଗଜ ତିଆରି କରାଯାଉଛି।
ଆମେ ବିଭିନ୍ନ କାମ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗଠନର କାଗଜ ବ୍ୟବହାର କରୁ। ଟିସୁ କାଗଜ ପତଳା, ନରମ ଓ ପାଣି ଶୋଷଣ କରୁଥିବାରୁ ସଫା କରିବାରେ ଏବଂ କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ମୋଟା ଓ କଠିନ ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ୟାକିଂ ବାକ୍ସ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରେଲ୍ କାଗଜ ପୃଷ୍ଠରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଳ୍ପ ଉଠିଥିବା ନମୁନା ଥାଏ, ଯାହାକୁ ହାତରେ ଛୁଇଁ ସେମାନେ ପଢ଼ି ଓ ଲେଖି ପାରନ୍ତି।
ଆବର୍ଜନା କମ୍ କରିବା ଓ ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ପଞ୍ଚସୂତ୍ରୀ ନିୟମ ବା ୫-ଆର୍ (5R) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଏହା ହେଉଛି— ମନା କରିବା (Refuse), କମ୍ କରିବା (Reduce), ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର (Reuse), ନୂତନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର (Repurpose) ଏବଂ ପୁନଃଚକ୍ରଣ (Recycle)। କାଗଜର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲେଖିବା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବଦଳରେ କପଡ଼ା ବ୍ୟାଗ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଏବଂ ପୁରୁଣା କାଗଜରୁ ଖେଳଣା ବା ସାଜସଜ୍ଜା ଜିନିଷ ତିଆରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆମର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ସଞ୍ଚୟ କରିପାରିବା।