ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମତଳ, ମରୁଭୂମି, ଉପକୂଳ ଏବଂ ପାର୍ବତ୍ୟ ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭୂମିରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ପଞ୍ଜାବର ଅମୃତସର ଭଳି ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳର ମୃତ୍ତିକା ସରସ ଓ ଉର୍ବର ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ଥାଆନ୍ତି ।
ପଞ୍ଜାବର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ମକା ରୁଟି, ସୋରିଷ ଶାଗ ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଗ୍ଲାସ ଲସି ।
ଅମୃତସରର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଲଙ୍ଗର ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥାଏ ।
ମରୁଭୂମି ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ବୃଷ୍ଟିପାତ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଶୁଷ୍କ ସ୍ଥାନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସିଜୁ, ଖଜୁରୀ ଓ ବବୁଲ ଭଳି ଗଛ ବଢ଼ିଥାନ୍ତି ।
ସିଜୁ ଭଳି ମରୁଭୂମି ଉଦ୍ଭିଦ କମ୍ ପାଣିରେ ବଞ୍ଚି ରହିବା ପାଇଁ ନିଜ କାଣ୍ଡରେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ରଖନ୍ତି ।
ମରୁଭୂମିର ବାଲିରେ ସହଜରେ ଯାତାୟାତ କରିପାରୁଥିବା ଯୋଗୁଁ ଓଟକୁ ‘ମରୁଭୂମିର ଜାହାଜ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ରାଜସ୍ଥାନ ମରୁଭୂମିର ପାରମ୍ପରିକ ଘରଗୁଡ଼ିକ ମାଟି କାନ୍ଥ ଓ ଚାଳ ଛପରରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଡାଲ-ବାଟି-ଚୁରୁମା ଏଠାକାର ଲୋକପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ଅଟେ ।
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ବାଲିଆ ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ଐତିହାସିକ ଜୟସଲମେର୍ ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ ‘ସୋନାର କେଲ୍ଲା’ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅନେକ ଲୋକ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରରୁ ମାଛ ଧରିବା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ।
ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଶଙ୍ଖ-ଝିନୁକରୁ ସୁନ୍ଦର ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଏବଂ ପୁରୀ ସହର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ରଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ।
ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା ଥିବାରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସୂଚନା ଏବଂ ଫଳପ୍ରଦ ପରିଚାଳନା ଦ୍ୱାରା ଧନଜୀବନ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ ।
ସମୁଦ୍ରପତ୍ତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚକୁ ଉଠିଥିବା ଥଣ୍ଡା ପାହାଡ଼ିଆ ଭୂମିକୁ ପର୍ବତ କୁହାଯାଏ ଏବଂ କାଞ୍ଚନଜଙ୍ଘା ହିମାଳୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶିଖର ଅଟେ ।
ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଚମରୀଗାଈ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଏବଂ ବରଫପାତରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଘରଗୁଡ଼ିକ କାଠ ଓ ଗଡ଼ାଣିଆ ଛାତରେ ତିଆରି ହୁଏ ।
ସିକିମ୍ର ଲୋକମାନେ ବଖୁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଥୁକ୍ପା ସୁପ୍ ଖାଆନ୍ତି ଏବଂ ନୂଆବର୍ଷରେ ମୁଖା ନାଚ ସହିତ ଲୁସୁଙ୍ଗ ପର୍ବ ପାଳନ କରନ୍ତି ।