‘ଗଛ ଓ କାଠୁରିଆ’ କବିତାଟି ପଲ୍ଲୀକବି ନନ୍ଦ କିଶୋର ବଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ହୋଇଛି[cite: 1] ।
କାଠୁରିଆ ଗଛ କାଟିବାକୁ ଆସିବା ବେଳେ ଛୋଟ ପିଲାଟି ତାକୁ ଗଛ ନ କାଟିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲା[cite: 1] ।
ଗଛରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାସଫୁଲ ନ ଫୁଟିଲେ ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷିକା ନ ବସିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ କାଟିବା ଅନୁଚିତ[cite: 1] ।
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ କୋଇଲି କୁହୁକୁହୁ ତାନରେ ଗୀତ ନ ଗାଇଲେ ବି ଗଛର ମୂଲ୍ୟ କମିଯାଏ ନାହିଁ[cite: 1] ।
ଗଛରେ ମିଠା ଫଳ ନ ଫଳିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଖରାବେଳେ ବାଟୋଇ ତା’ ଛାଇତଳେ ବସି ବିଶ୍ରାମ ନିଏ[cite: 1] ।
ପିଲାଟି ତାର ବାଲ୍ୟକାଳରେ ସକାଳ ଓ ସଞ୍ଜରେ ଗଛର ଶୀତଳ ଛାଇତଳେ ବସି ନିଶ୍ଚଳ ମନରେ ପୋଥି ପଢ଼ୁଥିଲା[cite: 1] ।
ଏହି ଗଛଟିକୁ ପିଲାଟିର ପିତୃପିତାମହ ଅର୍ଥାତ୍ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ନିଜ ହାତରେ ରୋପଣ କରି ଯାଇଥିଲେ[cite: 1] ।
ଗଛଟି ପରିବାରର ସମସ୍ତ ସୁଖଦୁଃଖ, ପିଲାମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ତଥା ଯାତ ଓ ବିଭାଘର ଭଳି ବହୁ ଘଟଣାର ସାକ୍ଷୀ ଅଟେ[cite: 1] ।
ପିଲାଦିନେ ପିଲାଟି ତାର ଖେଳସାଥୀମାନଙ୍କ ଗହଳରେ ଏହି ଗଛମୂଳରେ ଆନନ୍ଦରେ ଅନେକ ଖେଳ ଖେଳିଥିଲା[cite: 1] ।
ପ୍ରଭାତରେ ପୂର୍ବ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏହି ଗଛର ଡାଳରେ ବସି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ରାବନ୍ତି[cite: 1] ।
ପିଲାଟି ଜୀବନ ଥାଉ ଥାଉ କାଠୁରିଆକୁ କଦାପି ଗଛ ହାଣିବାକୁ ଦେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି[cite: 1] ।
‘ବାସ’ ଶବ୍ଦଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବାକ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ ଏବଂ ବାସସ୍ଥାନ ବା ଘର ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ[cite: 1] ।
ନିମ ଏକ ଔଷଧୀୟ ଗଛ ଯାହାର ପତ୍ର ପିତା ଲାଗେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗଶିଉଳୀ ଫୁଲ ରାତିରେ ଫୁଟି ସକାଳୁ ଝଡ଼ିପଡ଼େ[cite: 1] ।
ମଞ୍ଜୁଆତୀ ଗଛର ପତ୍ରକୁ ବାଟି ନଖ ଓ ହାତକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ରଙ୍ଗ କରାଯାଏ[cite: 1] ।
ଗଛର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଚେର, କାଣ୍ଡ, ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ[cite: 1] ।