୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଶାସନାଧୀନ ହୋଇଥିଲା ।
ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ନିଜ କୁଳପୁରୋହିତ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ ।
ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ମାନି ଗଜପତି ଇଂରେଜ ଶାସକମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିବାକୁ ସଫା ମନା କରିଦେଇଥିଲେ ।
ଦେଶ ଓ ଜାତିର ଗୌରବ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶେଷ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଢ଼େଇ କରିବାକୁ ରାଜଗୁରୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ ।
ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରି ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜବାଜ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ।
ଖୋର୍ଦ୍ଧାକୁ ଇଂରେଜଙ୍କ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ପାଇକମାନଙ୍କର ନେତା ହୋଇ ଲଢ଼ିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ ।
ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନେ ଢାଲ ଓ ତରବାରି ଧରି ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାହସର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୁଳିଗୋଳା, ତୋପ ଓ କମାଣ ଆଗରେ ପାଇକମାନେ ଅଧିକ ଦିନ ଲଢ଼ି ନ ପାରି ହାରିଗଲେ ।
ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜୟ ପରେ ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ବନ୍ଦୀ ହେଲେ ଏବଂ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଇଂରେଜଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଗଲା ।
ବିଦେଶୀ ବେପାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଭୁଲ ସ୍ୱୀକାର ନ କରି ଗଜପତିଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ରାଜଗୁରୁ ଦାବି କରିଥିଲେ ।
ଇଂରେଜମାନେ କୌଶଳ କରି ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କଲେ ଏବଂ ବିନା ବିଚାରରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଘୋଷଣା କଲେ ।
ମେଦିନିପୁର ନିକଟସ୍ଥ ବାଘିତୋଟାରେ ଥିବା ଏକ ଝଙ୍କାଳିଆ ବରଗଛ ପାଖକୁ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିଲା ।
ବରଗଛର ଦୁଇଟି ଡାଳରେ ଗୋଡ଼ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଦୁଇଫାଳ କରି ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରାଗଲା ।
ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଅସୀମ ସାହସ ଓ ଅମର ବଳିଦାନକୁ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଚିରଦିନ ଗର୍ବର ସହ ମନେରଖିଛି ।
କଳାହାଣ୍ଡିର କନ୍ଧ ନେତା ରେଣ୍ଡୋ ମାଝି ଇଂରେଜଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ି ଶେଷରେ ‘ମୋ ଭାରତ ମହାନ’ କହି ସହିଦ ହୋଇଥିଲେ ।