୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଂରେଜ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଇଂରେଜ ଶାସକମାନେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ରାଜା ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରହିବାକୁ କହିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଗଜପତିଙ୍କ କୁଳପୁରୋହିତ ତଥା ପରାମର୍ଶଦାତା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଏହାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବିରୋଧ କଲେ। ସେ ଗଜପତିଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଥିଲେ ଯେ, ଗୋଟିଏ ବିଦେଶୀ ଜାତି ଆଗରେ ଓଡ଼ିଶାର ଠାକୁର ରାଜା କେବେହେଲେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବେ ନାହିଁ। ଦେଶ ଓ ଜାତିର ସମ୍ମାନ ତଥା ଗୌରବ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଶରୀରରେ ଶେଷ ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଢ଼େଇ କରିବା ଉଚିତ।
ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଏହି ସାହସିକ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ଇଂରେଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ମାତ୍ର ଦେଶପ୍ରେମୀ ରାଜଗୁରୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଅମାନ୍ୟ କରି ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜବାଜ କଲେ। ଇଂରେଜମାନେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଦଖଲ କରିବାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୀର ପାଇକମାନେ ଢାଲ ଓ ତରବାରି ଧରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାହସର ସହ ଲଢ଼େଇ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆଧୁନିକ ତୋପ, କମାଣ ଓ ଗୁଳିଗୋଳା ଆଗରେ ପାଇକମାନେ ଅଧିକ ଦିନ ତିଷ୍ଠି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜୟ ପରେ ଗଜପତି ବନ୍ଦୀ ହେଲେ ଏବଂ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଦଖଲକୁ ଗଲା।
ଇଂରେଜମାନେ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ଖୋଜି ନ ପାଇ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ସେ ଦୋଷ ମାନିଲେ ତାଙ୍କୁ ବିନା ବିଚାରରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯିବ। କିନ୍ତୁ ବୀର ରାଜଗୁରୁ ଗର୍ବର ସହ କହିଲେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଏକ ବୀର ଜାତି, ସେ ଲଢ଼େଇ କରି ପ୍ରାଣ ଦେଇ ଜାଣେ କିନ୍ତୁ ବିଦେଶୀ ବେପାରୀଙ୍କ ପାଖରେ କେବେ ଭୁଲ ସ୍ୱୀକାର କରେ ନାହିଁ। ପରେ ଇଂରେଜମାନେ କୌଶଳ କରି ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କଲେ ଏବଂ ବିନା ବିଚାରରେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ମେଦିନିପୁର ନିକଟସ୍ଥ ବାଘିତୋଟାରେ ଏକ ଝଙ୍କାଳିଆ ବରଗଛର ଦୁଇଟି ଡାଳରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋଡ଼କୁ ବାନ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଦୁଇଫାଳ କରି ମାରିଦିଆଗଲା।
ଜନ୍ମମାଟିର ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ହସି ହସି ନିଜ ଜୀବନ ବଳିଦାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ସାହସ, ସ୍ୱାଭିମାନ ଓ ମହାନ୍ ଦେଶପ୍ରେମର ଅମର କାହାଣୀକୁ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଆଜି ବି ଚିରଦିନ ଗୌରବର ସହିତ ମନେ ରଖିଛି ।