ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ‘ଓଡ଼ିଶା ମୋର ଦେଶ’ କବିତାରେ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ଆମର ଜନ୍ମଭୂମି ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ମାଟିରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ବାସ କରୁ। ଧନସମ୍ପଦ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମନରେ ସାହସ ଓ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ ଥାଏ, ତେବେ ମଣିଷ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ କରିପାରେ ଏବଂ ଦୁନିଆକୁ ଟଳମଳ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।
ଆମ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଐତିହ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ମହାନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ସାଗର ସଙ୍ଗେ ମିଳିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳର ପାହାଡ଼ମାଳା ଏକ ସୁରକ୍ଷା ପାଚେରି ପରି ଶୋଭା ପାଉଛି। ପୁରୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଡ଼ ଦେଉଳରେ ଜଗତର ନାଥ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିମାଳା ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା ବିଲ, ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ, ତରୁଲତା, ଗଛପତର ଓ ଓଡ଼ିଆ ଘରର ଭାତ-ତିଅଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ତଥା ମନୋହର ଅଟେ। ଏହି ମାଟିରେ ବିଶାଳ ଚିଲିକା ହ୍ରଦ, ମନ୍ଦିରମାଳିନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏବଂ କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାର ଅପୂର୍ବ କଳାକୃତି ଦେଖି ଦେଶ-ବିଦେଶର ଲୋକମାନେ ଝୁରି ମରନ୍ତି।
ଆଜି ଆମ ଜନ୍ମଭୂମି ଓଡ଼ିଶା ଯଦିଓ ଦୁର୍ବଳ ବା ହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି, ତଥାପି ତାର ହୃତ ଗୌରବ ଏବଂ ଅତୀତର ସୁଖ ଓ ଶିରୀର (ଶୋଭାର) ଦିନକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ। ଏହି ଦେଶର ପାଣି ଓ ପବନରେ ଆମ ଶରୀର ଗଢ଼ା ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହି ମାଟିର ପାଠଶାଳା ବା ଚାଟଶାଳୀରେ ଆମେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଛୁ। ତେଣୁ ଜୀବନର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ମାତୃଭୂମିର ସେବା କରିବା ଏବଂ ଜଣେ ସଚ୍ଚା ଓଡ଼ିଆ ଭାବରେ ଦେଶର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆମର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଥିସହିତ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ହ୍ରଦ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ପିଲାମାନଙ୍କ ମନରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ଓ ଆଦର ଭାବ ଜାଗ୍ରତ କରେ।