ଏହି ପାଠରେ ଆମେ ପ୍ରତିସମତା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଟାଇଲ୍ ସଜାଇବା ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇବା। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଚିତ୍ର ବା ଆକୃତିକୁ ମଝିରୁ ଏପରି ଭାଗ କରାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ, ତାହାକୁ ପ୍ରତିସମ ଆକୃତି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଭାଗ କରୁଥିବା ଗାରଟିକୁ ପ୍ରତିସମ ରେଖା ବା ଦର୍ପଣ ରେଖା କୁହାଯାଏ।
କାଗଜକୁ ଅଧା କରି ଭାଙ୍ଗି ମଝିରେ ରଙ୍ଗ ବୁନ୍ଦା ପକାଇ ଚାପିଦେଲେ ଦୁଇପାଖରେ ଏକାଭଳି ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ସେହିପରି କାଗଜରେ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ତିଆରି କରିବା ସମୟରେ ଉଭୟ ପାଖକୁ ସମାନ କରି ଭଙ୍ଗାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରତିସମତା ହିଁ ଉଡ଼ାଜାହାଜକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରି ଉଡ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। କାଗଜକୁ ଦୁଇଥର ବା ତିନିଥର ଭାଙ୍ଗି କଇଁଚିରେ କାଟିଲେ ଖୋଲିବା ପରେ ଚମତ୍କାର ପ୍ରତିସମ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ।
ଆମେ ଦର୍ପଣରେ ନିଜ ପ୍ରତିଛବି ସହ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଅକ୍ଷରର ପ୍ରତିଛବି ଦେଖି ପ୍ରତିସମତା ବୁଝିପାରିବା। କେତେକ ସଂଖ୍ୟା ଯଥା ଶୂନ ଓ ଆଠ ଏବଂ କିଛି ଶବ୍ଦର ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିଛବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଦିଶେ। ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଗାଡ଼ିର ଆଗରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଓଲଟା ଲେଖାଯାଇଥାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଆଗ ଗାଡ଼ିର ଚାଳକ ନିଜ ଦର୍ପଣରେ ତାହାକୁ ସିଧା ପଢ଼ି ରାସ୍ତା ଛାଡ଼ିଦେଇ ପାରିବେ।
ଏହା ସହିତ ଏହି ପାଠରେ ଟାଇଲ୍ ସଜାଇ ଚଟାଣ ଓ କାନ୍ଥ ତିଆରି କରିବା ଶିଖାଯାଇଛି। ଟାଇଲ୍ ସଜାଇବା ସମୟରେ ମନେରଖିବାକୁ ହୁଏ ଯେ ଯେପରି କୌଣସି ଫାଙ୍କ ନ ରହେ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ଟାଇଲ୍ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନ ଚଢ଼େ। ଗୋଟିଏ ଆକୃତିରୁ କିଛି ଅଂଶ କାଟି ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ଯୋଡ଼ି ବିଲେଇ ମୁହଁ ପରି ନୂଆ ନୂଆ ମଜାଦାର ଟାଇଲ୍ ତିଆରି କରାଯାଇପାରେ। ଆମ ଚାରିପାଖର ପ୍ରକୃତିରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ପତ୍ର, ଫୁଲ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଭିତରେ ପ୍ରତିସମତା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।