ଏହି ପାଠରେ ଆମେ ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତୁକୁ ସମାନ ଭାବରେ ବାଣ୍ଟିବା ଏବଂ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ବିଷୟରେ ଶିଖିବା। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତୁକୁ ଦୁଇଟି ସମାନ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟାଯାଏ, ସେଥିରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ‘ଅଧା’ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାରେ ୧/୨ ଭାବେ ଲେଖାଯାଏ। ସେହିପରି ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁକୁ ଚାରୋଟି ସମାନ ଭାଗ କଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ‘ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ’ ବା ‘ଚଉଠ’ କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଆମେ ୧/୪ ଭାବେ ଲେଖିଥାଉ। ଦୁଇଟି ଚଉଠ (୧/୪ + ୧/୪) ମିଶିଲେ ଗୋଟିଏ ଅଧା (୧/୨) ସହିତ ସମାନ ହୁଏ ଏବଂ ଦୁଇଟି ଅଧା ମିଶିଲେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତୁ ଗଠିତ ହୁଏ।
ଏକ ବସ୍ତୁକୁ ଯେତେ ଅଧିକ ସମାନ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟାଯାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗର ଆକାର ସେତେ ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପୋଡ଼ପିଠାକୁ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିଲେ ଯେତିକି ମିଳେ, ଚାରି କିମ୍ବା ଆଠ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିଲେ ତାହାଠାରୁ ବହୁତ କମ୍ ମିଳିଥାଏ। ତେଣୁ ୧/୨ ଭାଗଟି ୧/୪ କିମ୍ବା ୧/୮ ଭାଗ ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼। ସେହିପରି ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ୧/୫ ଅଂଶ ବିଶିଷ୍ଟ ପାଞ୍ଚଟି ଖଣ୍ଡ କିମ୍ବା ୧/୧୦ ଅଂଶ ବିଶିଷ୍ଟ ଦଶଟି ଖଣ୍ଡ ଏକାଠି ମିଳିଲେ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦାୟ ତିଆରି ହୁଏ।
କାଗଜ ଭାଙ୍ଗିବା ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମତୁଲ୍ୟ ଭଗ୍ନାଂଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରିବା। ଯେପରି ୧/୩ ଅଂଶ ସହିତ ୨/୬ ଅଂଶ ସମାନ ଏବଂ ୧/୨ ଅଂଶ ସହିତ ୨/୪ ଅଂଶ ସମାନ ଅଟେ। ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କେବଳ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସମୂହ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ। ଯେପରି ୮ଟି ଦୀପରୁ ୧/୪ ଅଂଶ ହେଉଛି ୨ଟି ଦୀପ ଏବଂ ୧୨ଟି ବିସ୍କୁଟକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟାଯାଇପାରେ। ଆମ ବଗିଚାରେ ଫୁଲ ଲଗାଇବା କିମ୍ବା ଦୋସାରେ ମସଲା ଦେବା ଭଳି ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି।