ଆମେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ କିଛିଦିନ ବାହାରେ ରହିଗଲେ ସେଥିରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ବାହାରେ ଏବଂ ତାହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ରଙ୍ଗୀନ ଦାଗ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଫିମ୍ପି କୁହାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପ୍ରକାର କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଣୁଜୀବ । ଅଣୁଜୀବମାନେ ଏତେ ଛୋଟ ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖିହୁଏ ନାହିଁ, କେବଳ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏମାନେ ବାୟୁ, ଜଳ, ମୃତ୍ତିକା, ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଆମ ଶରୀର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥାନ୍ତି । କେତେକ ଅଣୁଜୀବ ଖାଦ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବେଳେ ଆଉ କେତେକ ଅଣୁଜୀବ ଆମର ଉପକାର କରନ୍ତି; ଯେପରିକି କ୍ଷୀରରୁ ଦହି ତିଆରି କରିବା, ଇଡ଼ଲି ଫୁଲାଇବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।
ଅଣୁଜୀବମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବାୟୁ, ଜଳ ବା ଆର୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ତାପମାତ୍ରା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏକୁ ଦୂରେଇ ରଖିଲେ ଖାଦ୍ୟ ବହୁତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଲ ରହିପାରେ । ଏହାକୁ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କୁହାଯାଏ । ଖାଦ୍ୟରୁ ଜଳୀୟ ଅଂଶ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ଲଙ୍କାଗୁଣ୍ଡ, ବଡ଼ି, ପାମ୍ପଡ଼ ଏବଂ ଆମ୍ବୁଲ ତିଆରି କରାଯାଏ । ଆଚାରରେ ତେଲ ଢାଳିବା ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ପ୍ରବେଶ ବନ୍ଦ ହୋଇଥାଏ । ସେହିପରି ଫ୍ରିଜ୍ରେ ତାପମାତ୍ରା କମ୍ ରହୁଥିବାରୁ ଅଣୁଜୀବ ବଢ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଲହୁଣୀକୁ ଗରମ କରି ଜଳୀୟ ଅଂଶ ବାଷ୍ପୀଭୂତ କରିଦେଲେ ଘିଅ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ଯାହା ଅନେକ ଦିନ ଭଲ ରହିପାରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଲୁଣ, ଚିନି, ମସଲା ଓ ବାୟୁରୁଦ୍ଧ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଏ ।
ଆମେ ସବୁବେଳେ ସତେଜ ଏବଂ ଋତୁକାଳୀନ ଫଳ ତଥା ପନିପରିବା ଖାଇବା ଉଚିତ୍ । ଖରାପ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ବଦହଜମି ଓ ପେଟ ଖରାପ ହୁଏ । ଖାଦ୍ୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଚୋବାଇ ଖାଇଲେ ପାଟିରୁ ଲାଳ କ୍ଷରଣ ହୁଏ, ଯାହା ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଆମ ମୁହଁରେ ଖାଦ୍ୟ କାଟିବା ପାଇଁ କର୍ତ୍ତନ ଦାନ୍ତ, ଚିରିବା ପାଇଁ ଶ୍ୱାନ ଦାନ୍ତ, ଗୁଣ୍ଡ କରିବା ପାଇଁ ଚର୍ବଣ ଦାନ୍ତ ଏବଂ ପେଷିବା ପାଇଁ ପେଷଣ ଦାନ୍ତ ରହିଛି । ଖାଇବା ସମୟରେ କଥା ନ କହି କିମ୍ବା ନ ହସି ଧୀରେ ଧୀରେ ଚୋବାଇ ଖାଇଲେ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ହେବାର ଭୟ ରହେ ନାହିଁ । ଦାନ୍ତକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଦାନ୍ତ ଘଷିବା, ଖାଇବା ପରେ ପାଟି କୁଳି କରିବା ଏବଂ କମ୍ ମିଠା ଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ।