ଏହି ପାଠରେ ଆମେ ପ୍ରତିସମ ଚିତ୍ର, ପ୍ରତିସମ ଅକ୍ଷ ଏବଂ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପ୍ରତିସମତା ବିଷୟରେ ସହଜ ଉପାୟରେ ଜାଣିବା । କୌଣସି ଚିତ୍ର ବା ଆକୃତିକୁ ମଝିରୁ ଏପରି ଭାଗ କଲେ, ଯଦି ତାର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଶିଯାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଫଳନ ପ୍ରତିସମତା କୁହାଯାଏ । ସେହି ମଝି ଗାରଟିକୁ ପ୍ରତିସମ ଅକ୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅକ୍ଷଟି ଉଲମ୍ବ ବା ଭୂ-ସମାନ୍ତର ହୋଇପାରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଇଂରାଜୀ ଅକ୍ଷର 'A' ରେ ଗୋଟିଏ ଉଲମ୍ବ ପ୍ରତିସମ ଅକ୍ଷ ଥିବାବେଳେ, 'H' ଅକ୍ଷରରେ ଉଭୟ ଉଲମ୍ବ ଓ ଭୂ-ସମାନ୍ତର ପ୍ରତିସମ ଅକ୍ଷ ଥାଏ । କାଗଜକୁ ଥରେ ବା ଦୁଇଥର ଭାଙ୍ଗି ଏହିପରି ଅକ୍ଷର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର କାର୍ଡ଼ ସହଜରେ କଟାଯାଇପାରେ ।
ଏହା ସହିତ ଆମେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପ୍ରତିସମତା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିଖିବା । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ବା ଚିତ୍ରକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିନ୍ଦୁ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ (୧/୪), ଅଧା (୧/୨) କିମ୍ବା ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ (୩/୪) ଅଂଶ ଘୂରାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପୂର୍ବପରି ସମାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତାର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପ୍ରତିସମତା ଥାଏ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ । ଯେପରି ଏକ କାଗଜ ଚକ୍ରୀକୁ ୧/୪, ୧/୨ ବା ୩/୪ ଅଂଶ ଘୂରାଇଲେ ତାହା ପୂର୍ବପରି ଦିଶେ । ସେହିପରି 'H' ଅକ୍ଷରକୁ ଅଧା (୧/୨) ଘୂରାଇଲେ ତାହା ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥା ଭଳି ରହେ । ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍କ ଯଥା ୦ ଓ ୮ ତଥା ୧୧ ଓ ୧୦୦୧ ପରି ସଂଖ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିସମତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ଓ ସମବାହୁ ତ୍ରିଭୁଜ ପରି ଜ୍ୟାମିତିକ ଆକୃତି ଏବଂ କାଠ ବ୍ଲକ୍ ବ୍ୟବହାର କରି କପଡ଼ାରେ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିସମ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇପାରେ । ରାଜସ୍ଥାନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାରମ୍ପରିକ ବ୍ଲକ୍ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ କଳାରେ ଏହି ନିୟମ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ଆମେ ଭେଣ୍ଡି ଓ ଆଳୁ ଭଳି ପନିପରିବା କାଟି ସେଥିରେ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇ ନିଜେ ମନପସନ୍ଦର ଆକର୍ଷଣୀୟ ପ୍ରତିସମ ଡିଜାଇନ୍ ତିଆରି କରିପାରିବା ।