ଏହି ପାଠରେ ଆମେ ଗୁଣନୀୟକ, ଗୁଣିତକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଓ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଡିଆଁ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଖେଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଇଛି।
କୌଣସି ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବିଭାଜିତ ବା ଭାଗ କରିପାରନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେହି ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣନୀୟକ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ୧୨ କୁ ୧, ୨, ୩, ୪, ୬ ଏବଂ ୧୨ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭାଗ କରାଯାଇପାରେ। ତେଣୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି ୧୨ ର ଗୁଣନୀୟକ। ଏକ ଏବଂ ସେହି ସଂଖ୍ୟା ନିଜେ ସବୁବେଳେ ନିଜର ଗୁଣନୀୟକ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଦୁଇ ବା ତତୋଡ଼ିକ ଗୁଣନୀୟକର ଗୁଣଫଳକୁ ଗୁଣିତକ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା ନିଜର ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ୪ ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ୪, ୮, ୧୨, ୧୬ ଇତ୍ୟାଦି।
ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନା କରାଯାଏ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମାନ ଗୁଣିତକକୁ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ କୁହାଯାଏ। ପାଠରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ, ଶୂନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବେଙ୍ଗ ୩ ଘର ଲେଖାଏଁ ଏବଂ ଠେକୁଆ ୪ ଘର ଲେଖାଏଁ ଡେଇଁଲେ ଉଭୟ ୧୨ ନମ୍ବର ଘରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ତେଣୁ ୧୨ ହେଉଛି ୩ ଓ ୪ ର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ। ସେହିପରି ଦୁଇ ବା ତତୋଡ଼ିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଭାଗ କରୁଥିବା ସମାନ ଗୁଣନୀୟକକୁ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ କୁହାଯାଏ। ଯେପରି ୨୪ ଓ ୩୨ ଉଭୟଙ୍କୁ ୧, ୨, ୪ ଏବଂ ୮ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭାଗ କରିପାରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
ଏହା ସହିତ ଆମେ ଶିଖିବାକୁ ପାଉ ଯେ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର କେବଳ ୧ ଏବଂ ସେହି ସଂଖ୍ୟା ନିଜେ ଗୁଣନୀୟକ ହୋଇଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ; ଯେପରିକି ୧୩ ଓ ୩୭। ଏହି ପାଠରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ମଜାଦାର ସଂଖ୍ୟାରେଖା ଓ ଖେଳ ସାହାଯ୍ୟରେ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ବିଭାଜ୍ୟତା ନିୟମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆମେ ସହଜରେ ବୁଝିପାରିବା।