‘ଗଛ କାହାଣୀ’ କବିତାରେ କବି ଡକ୍ଟର ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ ଗଛର ଦୁଃଖ, ସାଧନା ଓ ପରୋପକାରୀ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ଗଛଟି ନରମ ଗଳାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ନିଜ ମନର ବେଦନା ଜଣାଉଛି । ମଣିଷ ତା’ର ମିଠା ଫଳ ଖାଇବାରେ ତା’ର କୌଣସି ଆପତ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବିନା ଦୟାରେ ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିଲେ ତା’ ପରାଣ କଷ୍ଟରେ ଜଳିଯାଏ । ସେ କହୁଛି ଯେ ତା’ ଶରୀରରୁ ବହୁଥିବା ରସ କ୍ଷୀର ନୁହେଁ, ବରଂ ତାହା ତା’ ଆଖିର ଲୁହ । ଜନ୍ମ ହେବା ଦିନରୁ ବର୍ଷା, ଝଡ଼, ଖରା ଓ କାକର ସହି କେତେ ସାଧନାରେ ସେ ଆଜି ବଡ଼ ହୋଇଛି । ପରର ଉପକାର କରିବା ତା’ର ଜୀବନର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଅଟେ । ସେ ତା’ର ଚେର, ଡାଳ, ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଶୀତଳ ଛାଇ ଦେଇ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସେବା କରୁଛି । ତେଣୁ ସେ ମଣିଷକୁ କର୍ମପଥରେ ଅବହେଳା ନ କରି ପୃଥିବୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଗଛ ଲଗାଇବାକୁ ଶପଥ କରାଉଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଧରଣୀ ସବୁଜିମାରେ ହସିଉଠିବ ଏବଂ ଆମ ପରିବେଶ ସୁନ୍ଦର ରହିବ ।
ସେହିପରି ‘କୋଟିକରେ ଗୋଟିଏ’ ବିଷୟରେ ମମିତା ନାମକ ଏକ ଛୋଟ ଝିଅର ସେବା ମନୋଭାବ ଓ ଉଦାର ଚରିତ୍ର ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି । ମମିତା ନିଜ ଜନ୍ମଦିନକୁ ଘରେ ନ ପାଳି ଅନାଥାଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ତା’ର ବାପାମାଆ ଛେଉଣ୍ଡ ସହପାଠିନୀ ନମିତା ସହିତ ପାଳନ କଲା । ସେଠାରେ ବିଦେଶୀ ରୀତିରେ କେକ୍ ନ କାଟି ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ ନୂଆ ପୋଷାକ, ପିଠା, ମିଠା ଓ ଫଳ ବାଣ୍ଟିଲା । ଏହାପରେ ସେ ବୃଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଜେଜେବାପା ଓ ଜେଜେମାଆଙ୍କ ଭଳି ବୃଦ୍ଧବୃଦ୍ଧାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲା । ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ପଥର ମୂର୍ତ୍ତି ବଦଳରେ ଜୀବନ୍ତ ଠାକୁର ସଦୃଶ ବୃଷଭକୁ ଫଳ ଖୁଆଇଲା ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ଦାନ କଲା ।
ମମିତା କେବଳ ଜନ୍ମଦିନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରତିଦିନ ପକ୍ଷୀ, ବୁଲା କୁକୁର ଓ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଦେଖାଇଥାଏ । ତା’ର ଏହି ମହତ ଗୁଣ ଦେଖି ବିଦ୍ୟାଳୟର ଗୁରୁଜୀ ତାକୁ ‘କୋଟିକରେ ଗୋଟିଏ’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ଏହି ସମଗ୍ର ପାଠରୁ ଆମେ ଶିକ୍ଷା ପାଉ ଯେ ପ୍ରକୃତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମକୁ ଗଛ ଲଗାଇବାକୁ ହେବ ଏବଂ ମମିତା ଭଳି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ହୋଇ ଜୀବଜନ୍ତୁ ତଥା ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ହେବ ।