‘ପ୍ରତିଦାନ’ ଏକାଙ୍କିକାଟି ବିଶିଷ୍ଟ ନାଟ୍ୟକାର ଡକ୍ଟର ହେମନ୍ତ କୁମାର ଛୋଟରାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ହୋଇଛି।
ଏକାଙ୍କିକାର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ସ୍ନେହୀ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ।
ରାସ୍ତା ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ବାପାମାଆଙ୍କୁ ହରାଇଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କ ନାତି ଗୁରୁତର ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିଲା।
ନାତିର ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ପଚିଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ଏବଂ ରକ୍ତ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ ଥିଲା।
ପେନସନ୍ ଟଙ୍କା ସରିଯାଇଥିବାରୁ ଏବଂ ଜମିବାଡ଼ି ଭାଇମାନେ ନେଇଯାଇଥିବାରୁ ବାସୁଦେବ ବାବୁ ନିଜକୁ ଅସହାୟ ମଣୁଥିଲେ।
ଜଣେ ସହୃଦୟ ପୋଲିସ ଅଫିସର ନାତିର ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ପଚିଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ପଇଠ କରିବା ସହ ରକ୍ତ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ସେହି ଦୟାଳୁ ପୋଲିସ ଅଫିସର ଜଣକ ଥିଲେ ବାସୁଦେବ ସାରଙ୍କ ପୁରୁଣା ଛାତ୍ର ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ।
ପିଲାଦିନେ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ଙ୍କ ଡାକନାମ ବିଶିଆ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଏକ ଚା’ ଦୋକାନରେ କାମ କରୁଥିଲେ।
ବାସୁଦେବ ସାର୍ ବିଶିଆକୁ ଦୋକାନୀ କବଳରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ବହୁତ କଷ୍ଟ ସହି ଟିଉସନ୍ କରିବା ସହ ଛାପାଖାନାରେ କାମ କରି ଏମ୍.ଏ. ପାସ୍ କରିଥିଲେ।
କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ବଳରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଜଣେ ପୋଲିସ ଅଫିସର ହୋଇପାରିଥିଲେ।
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପୂର୍ବ ଉପକାର ମନେରଖି ତାଙ୍କ ବିପଦ ସମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ହିଁ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରତିଦାନ ଥିଲା।
ଡାକ୍ତରବାବୁ ଅପରେସନ୍ ସଫଳ ହୋଇଥିବା ଏବଂ ନାତି ସୁସ୍ଥ ଥିବା କଥା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ଭଲପାଇବା ତଥା କୃତଜ୍ଞତାବୋଧ ଏହି ଏକାଙ୍କିକାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଅଟେ।
ଆଜିର ଛାତ୍ରସମାଜ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ଙ୍କ ଭଳି ଆଦର୍ଶ ଚରିତ୍ରରୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ବାସୁଦେବ ସାର୍ କାମନା କରିଛନ୍ତି।