ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନଗରୀର ରାଜା ଭୋଜରାଜଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଲାଗି ଧାରାପୁରୀ ନାମକ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରାମ ରହିଥିଲା।
ଧାରାପୁରୀ ପଡ଼ିଆର ଏକ ଚିକ୍କଣ ପଥର ଉପରେ ପିଲାମାନେ ମଞ୍ଚା ତିଆରି କରି ରାଜା-ପାରିଷଦ ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ।
ସିଂହାସନ ଭଳି ମଞ୍ଚାରେ ବସି ପିଲାଟି ଦୈବୀଶକ୍ତି ବଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲାଭଳି ଉପଯୁକ୍ତ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା।
ଦୁଇଜଣ କୃଷକ ନିଜର କଳି ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତେ ମଞ୍ଚାରେ ବସୁଥିବା ପିଲାଟି ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ମଞ୍ଚାରେ ବସୁଥିବା ପିଲାଟିକୁ ଜ୍ୱର ହୋଇଥିବାରୁ ତା’ ବଦଳରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପିଲା ବସି ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନ୍ୟାୟ କରିଥିଲା।
ମଞ୍ଚା ତଳକୁ ଖୋଳିବା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ବତିଶଟି ପୁତ୍ତଳିକା ଖଚିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନ ମିଳିଲା।
ଏହି ସିଂହାସନଟି ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରତୀକ ପ୍ରାଚୀନ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କର ଏକ ନ୍ୟାୟର ସିଂହାସନ ଥିଲା।
ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ତଳିକା ରାଜାଙ୍କୁ ପାରିଷଦଙ୍କ ଜମି ହଡ଼ପ କରିଥିବା ଚୋରି ଅପରାଧ ମନେ ପକାଇ ଦେଇ ସଚେତନ କରାଇଥିଲା।
ଦ୍ଵିତୀୟ ପୁତ୍ତଳିକା ରାଜାଙ୍କୁ ଜୀବନରେ କେବେ ମିଛ କହିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ପଚାରିବାରୁ ରାଜା ନିଜର ଭୁଲ୍ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ତୃତୀୟ ପୁତ୍ତଳିକା ରାଜାଙ୍କୁ କାହାକୁ ଆଘାତ ପହଞ୍ଚାଇବା ବିଷୟରେ ପଚାରିବାରୁ ରାଜା ଲଜ୍ଜାରେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଯାଇଥିଲେ।
କେବଳ ସରଳ, ନିଷ୍ପାପ ଏବଂ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହିଁ ଏହି ପବିତ୍ର ସିଂହାସନରେ ବସିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ରାଜା ନିଜର ଧନ, ବଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଅହଂକାର ଦେଖାଇବାରୁ ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ତଳିକା ସିଂହାସନକୁ ଧରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
‘ନ୍ୟାୟର ସିଂହାସନ’ ଗଳ୍ପଟି ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ପୁରାତନ ପୁସ୍ତକ ‘ବତ୍ରିଶ ସିଂହାସନ’ରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି।
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ କ୍ରମେ ଉତ୍କଳର ନିଃସନ୍ତାନ ରାଜା ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଗରୁଡ଼ସ୍ତମ୍ଭ ନିକଟରୁ କପିଳାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କପିଳା ଉତ୍କଳର ରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ ହେବା ପରେ ପିଲାଦିନର କଥା ଅନୁସାରେ ସଙ୍ଗାତ କାଶିଆଙ୍କୁ ନିଜର ମନ୍ତ୍ରୀ କଲେ।