ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନଗରୀରେ ରାଜା ଭୋଜରାଜ ରାଜତ୍ଵ କରୁଥିଲେ । ସେହି ନଗରୀ ନିକଟସ୍ଥ ଧାରାପୁରୀ ଗ୍ରାମର ଏକ ପଡ଼ିଆରେ ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚ ଚିକ୍କଣ ପଥର ଉପରେ ପିଲାମାନେ ମାଟିର ମଞ୍ଚାଟିଏ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ସେହି ମଞ୍ଚା ଉପରେ ଜଣେ ବାଳକ ରାଜା ବେଶରେ ବସି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ କଳିତକରାଳର ସୁନ୍ଦର ବିଚାର କରୁଥିଲା । ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବସିଲା ମାତ୍ରେ ପିଲାଟି ଭିତରେ ଅଦ୍ଭୁତ ବିଚାରଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା । ଥରେ ଦୁଇଜଣ କୃଷକ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ନ ଯାଇ ସେହି ବାଳକ ନିକଟରେ ନିଜ ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ପିଲାଟିର ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ସନ୍ତୋଷଜନକ ନ୍ୟାୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଚକିତ ହୋଇଗଲେ ।
ପିଲାଟିର ଏହି ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନର ଚର୍ଚ୍ଚା ରାଜା ଭୋଜଙ୍କ କାନରେ ପଡ଼ିଲା । ରାଜା ନିଜେ ଯାଇ ପିଲାମାନଙ୍କର ଏହି ଖେଳକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ । ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ମଞ୍ଚା ଉପରେ ଯେଉଁ ପିଲା ବି ବସୁଥିଲା, ସେ ହିଁ ସଠିକ୍ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନ୍ୟାୟ ଦେଇ ପାରୁଥିଲା । ଏଥିରୁ ସେହି ସ୍ଥାନର କିଛି ଅଲୌକିକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଥିବା ଜାଣିପାରି ରାଜା ସେହି ମଞ୍ଚା ତଳକୁ ଖୋଳିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ମାଟି ତଳୁ ବତିଶଟି ପୁତ୍ତଳିକା ଖଚିତ ଏକ ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦର ସିଂହାସନ ମିଳିଲା । ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ପଣ୍ଡିତ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ଏହା ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟର ପ୍ରତୀକ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାଜା ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର ସିଂହାସନ ।
ରାଜା ଭୋଜ ଏହି ସିଂହାସନକୁ ନିଜ ଦରବାରକୁ ଅଣାଇ ସେଥିରେ ବସିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ । ମାତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସିଂହାସନର ପୁତ୍ତଳିକାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ । ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ତଳିକା ତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରିଥିବା କଥା ମନେ ପକାଇ ଦେଲା, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମିଛ କହିବା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲା ଏବଂ ତୃତୀୟଟି ଅନ୍ୟକୁ ଆଘାତ ଦେବା କଥା କହି ସଚେତନ କରାଇଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ରାଜା ନିଜର ଦୋଷ ବୁଝି ତିନି ଦିନ ଧରି ଉପବାସ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ । ଶେଷରେ ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ତଳିକା କହିଲା ଯେ ସିଂହାସନରେ ବସୁଥିବା ଗାଁର ପିଲାଟି ସରଳ, ନିଷ୍ପାପ ଓ ନିଷ୍କପଟ ଥିଲା । ତେଣୁ ଯଦି ରାଜା ନିଜକୁ ସେହିପରି ଯୋଗ୍ୟ ମନେ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଯାଇ ବସିପାରିବେ । କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ମନରେ ଧନ, ବଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଅହଙ୍କାର ଜାଗ୍ରତ ହେଲା । ସେ ନିଜକୁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ପିଲାଠାରୁ ଅଧିକ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି ବସିବାକୁ ଯିବା ମାତ୍ରେ, ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ତଳିକାଟି ସିଂହାସନକୁ ଧରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା ।
ଏହି କାହାଣୀରୁ ଶିକ୍ଷା ମିଳେ ଯେ ନ୍ୟାୟର ଆସନରେ ବସିବା ପାଇଁ ଧନ ବା ବଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ନିଷ୍ପାପ, ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଓ ନିରହଙ୍କାର ମନୋଭାବ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ।