'ଶୈଶବର କଥା' ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାସକବି ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି ତାଙ୍କ ପିଲାଦିନର ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଭୂତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ବାଲେଶ୍ୱର ସହରର ମଲ୍ଲିକାଶପୁର ଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚରଣ ସେନାପତି ଏବଂ ମାତାଙ୍କ ନାମ ତୁଳସୀ ଦେଈ ଥିଲା। ଫକୀର ମୋହନ ମାତ୍ର ଏକ ବର୍ଷ ପାଞ୍ଚ ମାସର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ଦର୍ଶନ ସାରି ଫେରିବା ବାଟରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଓଲାଉଠା ରୋଗରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୋକରେ ମାଆ ମଧ୍ୟ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ଚଉଦ ମାସ ପରେ ଆରପାରିକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଫଳରେ ଖୁବ୍ ଛୋଟ ବୟସରୁ ସେ ପିତୃମାତୃହୀନ ହୋଇ ନିତାନ୍ତ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।
ପିତାମାତାଙ୍କ ବିୟୋଗ ପରେ ତାଙ୍କ ଜେଜେମା କୁଚିଳା ଦେଈ (ଠାକୁରମା) ତାଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ନେହରେ ପାଳିଥିଲେ। ପିଲାଦିନେ ସେ ଗ୍ରହଣୀ ଓ ଅର୍ଶ ଭଳି କଠିନ ରୋଗରେ ପଡ଼ି ପ୍ରାୟ ସାତ-ଆଠ ବର୍ଷ ଶଯ୍ୟାଶାୟୀ ରହିଥିଲେ। ଠାକୁରମା ଅନିଦ୍ରା ଓ ଅନାହାରରେ ରହି ତାଙ୍କର ସେବାଶୁଶ୍ରୂଷା କରିଥିଲେ। ନାତିର ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ବାଲେଶ୍ୱରର ଦୁଇ ପୀରଙ୍କ ପାଖରେ ମାନସିକ କରିଥିଲେ। ପିଲାଟି ଦିନରୁ ତାଙ୍କ ନାମ 'ବ୍ରଜମୋହନ' ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପୀରଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ଭଲ ହେବା ପରେ ଠାକୁରମା ତାଙ୍କ ନାମ ବଦଳାଇ 'ଫକୀର' ରଖିଲେ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ମହରମ ସମୟରେ ସେ ଆଠ ଦିନ ପାଇଁ ଫକୀର ବେଶ ଧରି ଗାଁରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଅର୍ଥରେ ପୀରଙ୍କ ପାଇଁ ଶିରିଣୀ ଭୋଗ ହେଉଥିଲା।
ପ୍ରାୟ ନଅ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଫକୀର ମୋହନ ଚାଟଶାଳୀରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେତେବେଳେ ଚାଟଶାଳୀର ନିୟମ ଅତି କଠୋର ଥିଲା ଏବଂ ବିଳମ୍ବରେ ଆସୁଥିବା ପିଲାଙ୍କୁ ବେତ ମାଡ଼ ମିଳୁଥିଲା। ସେ ପ୍ରଥମେ ଅବଧାନ ବୈଷ୍ଣବ ମାହାନ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ଏବଂ ପରେ ନଣ୍ଡା ଗୋସାଇଁ ମଠ ଚାହାଳୀରେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବଡ଼ବାପା ଖୁବ୍ ନିଷ୍ଠୁର ଥିଲେ ଏବଂ ଅବଧାନଙ୍କୁ ଦରମା ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଫକୀର ମୋହନଙ୍କ ପିଠିରେ ବେତ ମାଡ଼ର ଦାଗ ଖୋଜୁଥିଲେ। ଚାହାଳୀ ପାଠ ସରିବା ପରେ ସେ ବାଲେଶ୍ୱରର ଏକ ପାର୍ଶି ଅବୈତନିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ି ପଣ୍ଡିତ ବନମାଳି ବାଚସ୍ପତିଙ୍କଠାରୁ ଚିଠି ଓ ଦରଖାସ୍ତ ଲେଖିବା ଶିଖିଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ଦେଇ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ କାଳ ବିତିଥିଲା।