ଏହି ପାଠରେ ଲୀନା ନାମକ ଜଣେ ଛୋଟ ଝିଅ ତା’ର ମାଉସୀଙ୍କ ସହିତ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବିଶ୍ଵପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା ଭ୍ରମଣ କରିବାର ଅନୁଭୂତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଲୀନା ବହିରୁ ଏହି ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ପଢ଼ି ବହୁତ କୌତୂହଳୀ ଥିଲା। ଦଶହରା ଛୁଟିରେ ସେ ମାଉସୀଙ୍କ ସହିତ ରେଳଗାଡ଼ିରେ ବସି ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗର ଗଲା। ସେଠାରେ ରାତି ବିତାଇବା ପରେ ପରଦିନ ସକାଳୁ ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ଶହେ କିଲୋମିଟର ବାଟ ଯାଇ ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଜନ୍ତାରେ ଏକ ନଈ କୂଳରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ଅଣତିରିଶିଟି ପ୍ରାଚୀନ ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି। ଏହି ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକର ମୁହଁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ହୋଇଥିବାରୁ ସକାଳର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ତାହା ଭିତରେ ସିଧାସଳଖ ପଡ଼ିଥାଏ। ଗୁମ୍ଫା ଭିତରେ ଥିବା କାନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ବୌଦ୍ଧଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ, ଭିକ୍ଷାଟନ, ଗଛଲତା, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭଙ୍ଗୀରେ ଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କର ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ପତ୍ର, ଚେରମୂଳି ଓ ଫୁଲରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗ ଦ୍ଵାରା ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ରଙ୍ଗାୟିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏତେ ବର୍ଷ ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ରଙ୍ଗ ଆଜିଯାଏ ଫିକା ପଡ଼ିନାହିଁ। ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ହାତର ମୁଦ୍ରା, ଆଖିର ଭାବ ଏବଂ ମୁହଁର ସୁଖଦୁଃଖର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଏତେ ଜୀବନ୍ତ ଯେ ସତେ ଯେମିତି ପଥରଗୁଡ଼ିକ କଥା କହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ମନେହୁଏ।
ଅଜନ୍ତା ଦେଖିସାରି ସେମାନେ ସମ୍ଭାଜୀନଗରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଚାଳିଶ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ଏଲୋରାରେ ପାହାଡ଼ କାଟି ପ୍ରାୟ ତିରିଶଟି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ସହିତ ହିନ୍ଦୁ ଓ ଜୈନ ଧର୍ମର ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼କୁ ଉପରୁ ତଳକୁ କାଟି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ଵବିଖ୍ୟାତ ‘କୈଳାସ ମନ୍ଦିର’ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଗୋଟିଏ ପଥରରେ ଏତେ ବଡ଼ ପ୍ରାସାଦ ଓ ମନ୍ଦିର ଗଢ଼ିବା ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ କାରିଗରଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କଳା ଓ କୌଶଳକୁ ଦର୍ଶାଏ।
ଏହି ଯାତ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୀନା ହୃଦୟଙ୍ଗମ କଲା ଯେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଆମ ଭାରତରେ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟର କେତେ ଉଚ୍ଚ ବିକାଶ ଘଟିଥିଲା। ଗୁମ୍ଫାର ପଥର ଦେହରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅତୁଳନୀୟ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ତା’ ମନରେ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ଭରିଦେଲା। ଏହା ସହିତ ଏହି ପାଠରେ ଆମ ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦୁଝରରେ ଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ସୀତାବିଞ୍ଜି’ର ପ୍ରସ୍ତର ଚିତ୍ରକଳା ଏବଂ ଦେବଗଡ଼ର ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳପ୍ରପାତ ‘ପ୍ରଧାନପାଟ’ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଆମ ଦେଶ ତଥା ରାଜ୍ୟର ଏହିପରି ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହାସିକ ସ୍ମାରକୀଗୁଡ଼ିକ ଆମର ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବ। ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସମୟରେ କାନ୍ଥରେ ଗାର ନ ଟାଣିବା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।