ଦୂରତା, ଦିଗ ଏବଂ ସଙ୍କେତ ହେଉଛି ଯେକୌଣସି ମାନଚିତ୍ରର ତିନୋଟି ପ୍ରଧାନ ମୌଳିକ ଉପାଦାନ ଅଟେ।
ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଏକତ୍ର କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ସମନ୍ବିତ ପୁସ୍ତକକୁ ଭୂଚିତ୍ରାବଳୀ ବା ଆଟଲାସ୍ କୁହାଯାଏ।
ମାନଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଦୂରତା ଏବଂ ଭୂମିର ପ୍ରକୃତ ଦୂରତାର ଅନୁପାତକୁ ମାନ ବା ସ୍କେଲ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ, ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମକୁ ମାନଚିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ବା କାର୍ଡିନାଲ ପଏଣ୍ଟ କୁହାଯାଏ।
ପୃଥିବୀ ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମାନ୍ୟ ଚେପ୍ଟା ଓ ବିଷୁବ ବୃତ୍ତ ନିକଟରେ ସ୍ଫୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ଗ୍ଲୋବ୍ ଏହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରତିରୂପ ଅଟେ।
ପୃଥିବୀର ଠିକ୍ ମଝିରେ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଥିବା ଶୂନ ଡିଗ୍ରୀ ଅକ୍ଷାଂଶ ବୃତ୍ତକୁ ବିଷୁବ ରେଖା କୁହାଯାଏ।
ବିଷୁବ ରେଖାର ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା କୌଣସି ସ୍ଥାନର କୌଣିକ ଦୂରତାକୁ ଅକ୍ଷାଂଶ କୁହାଯାଏ।
ଅକ୍ଷାଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ଉତ୍ତାପ କମୁଥିବାରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଉଷ୍ଣମଣ୍ଡଳ, ସମଶୀତୋଷ୍ଣ ମଣ୍ଡଳ ଓ ହିମମଣ୍ଡଳରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଉତ୍ତର ମେରୁରୁ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ କାଳ୍ପନିକ ଅର୍ଦ୍ଧବୃତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରାଘିମା ବା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ରେଖା କୁହାଯାଏ।
ଇଂଲଣ୍ଡର ଗ୍ରୀନ୍ୱିଚ୍ ଦେଇ ଯାଇଥିବା ଶୂନ ଡିଗ୍ରୀ ଦ୍ରାଘିମା ରେଖାକୁ ମୂଳ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ରେଖା ବା ପ୍ରାଇମ୍ ମେରିଡିଆନ୍ କୁହାଯାଏ।
ଅକ୍ଷାଂଶ ଏବଂ ଦ୍ରାଘିମା ରେଖାର ପରସ୍ପର ଛେଦରେ ଗଠିତ ଜାଲକ ସାହାଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନର ଅବସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ।
ପୃଥିବୀ ଚବିଶ ଘଣ୍ଟାରେ ତିନିଶହ ଷାଠିଏ ଡିଗ୍ରୀ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଥିବାରୁ ପ୍ରତି ପନ୍ଦର ଡିଗ୍ରୀ ଦ୍ରାଘିମା ବ୍ୟବଧାନରେ ଏକ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ।
ମୂଳ ଦ୍ରାଘିମାରୁ ପ୍ରତି ଏକ ଡିଗ୍ରୀ ପୂର୍ବକୁ ଗଲେ ଚାରି ମିନିଟ୍ ସମୟ ବଢ଼େ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗଲେ ଚାରି ମିନିଟ୍ ସମୟ କମେ।
ଭାରତର ପ୍ରମାଣ ସମୟ ଗ୍ରୀନ୍ୱିଚ୍ ମାନକ ସମୟଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ଘଣ୍ଟା ତିରିଶି ମିନିଟ୍ ଆଗୁଆ ରହିଥାଏ।
ପ୍ରାୟ ଏକଶହ ଅଶୀ ଡିଗ୍ରୀ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତାରିଖ ରେଖାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ତାରିଖ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବଦଳିଯାଏ।