ଭାରତ ଏକ ପ୍ରତିନିଧିମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ନାଗରିକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ପ୍ରତିନିଧି ବାଛନ୍ତି ।
ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ପରିଚାଳନା କରିବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ ।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ବା ସଂସଦରେ ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ନାମରେ ଦୁଇଟି ସଦନ ରହିଛି ।
ଆଇନର ତର୍ଜମା କରିବା ଏବଂ ଆଇନ ଭଙ୍ଗକାରୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ ।
ଭାରତର ମହାକାଶ ଓ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅବଦାନ ପାଇଁ ଡକ୍ଟର ଅବଦୁଲ କଲାମଙ୍କୁ ‘ମିସାଇଲ ମ୍ୟାନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ କୁହାଯାଏ ।
ସୁଶାସନ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ତିନୋଟି ଯାକ ଅଙ୍ଗ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗୋଷ୍ଠୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନାମମାତ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ।
ଭାରତରେ ସରକାର କେବଳ ଦୁଇଟି ସ୍ତରରେ ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଆଇନଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଜରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ ।
ଡକ୍ଟର ଏ.ପି.ଜେ. ଅବଦୁଲ କଲାମ୍ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଭାରତରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କର ନିର୍ବାଚନରେ ମତଦାନ କରିବାର ଅଧିକାର ରହିଛି ।
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଆଦର୍ଶବାକ୍ୟ ହେଉଛି ‘ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ’ ।
ନୂତନ ଆଇନ ତିଆରି କରିବା ଏବଂ ପ୍ରଚଳିତ ଆଇନର ସଂଶୋଧନ କରିବା ସରକାରଙ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଅଙ୍ଗର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ ।
ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଦ୍ୱିସଦନୀୟ ଅଟେ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ବିଧାନ ପରିଷଦ ଉଭୟ ରହିଛି ।
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦଟି ‘ଡେମୋସ୍’ ଏବଂ ‘କ୍ରାଟୋସ୍’ ନାମକ ଦୁଇଟି ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।