ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଆରତୀ ଦେବୀ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ନେତୃତ୍ୱ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ଭାରତର ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର କେବଳ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଲୋକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ବୈଠକ ଡାକିବା ଏବଂ କାଗଜପତ୍ର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିବାରେ ପଞ୍ଚାୟତ ସେକ୍ରେଟାରୀ ସହାୟତା କରନ୍ତି।
ପଶ୍ଚିମ ସିକିମ୍ର ‘ସାଙ୍ଗ୍ ରାୟୁ ଖାଙ୍ଗ୍’ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ କେବଳ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରିଥିବାରୁ ଶିଶୁ ଅନୁକୂଳ ପଞ୍ଚାୟତ ହୋଇଥିଲା।
ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଓ ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଂଯୋଗ ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିୱାରେ ବଜାର ଗ୍ରାମର ସରପଞ୍ଚ ପୋପଟରାଓ ପାୱାରଙ୍କୁ ‘ଭାରତରତ୍ନ’ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।
ରାଜସ୍ଥାନରେ ବଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ‘ଶିଶୁ ସଂସଦ’ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା।
ଓଡ଼ିଶାରେ ସମୁଦାୟ ୫୦୦ଟି ପଞ୍ଚାୟତ ସମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଅଛି।
କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ତାଙ୍କୁଆ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତର ସରପଞ୍ଚ ରୁକ୍ମଣୀ ଗଣ୍ଡବା ଥିଲେ।
କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ‘ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର’ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦ଟି ଗାଁ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ‘ସଂଗ୍ରହଣ’ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ନିୟମ ଥିଲା।
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଜମିଜମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରେକର୍ଡ଼ ଓ ନକ୍ସା ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିବା ‘ପଟୱାରୀ’ଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଅଟେ।
ଜିଲ୍ଲା ପରିଷଦ ହେଉଛି ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତର।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ୍ ଦେବା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବୟସ ଅତି କମରେ ୨୧ ବର୍ଷ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭାରତରେ ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏକ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଟେ।