ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାରୀ ଶାସନ ଢାଞ୍ଚାକୁ ‘ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ସଂସ୍ଥା’ କୁହାଯାଏ।
ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ କ୍ଷମତା ତଥା ଶାସନର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ।
ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ନଗର ଓ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ‘ୱାର୍ଡ଼’ ନାମକ ଛୋଟ ଛୋଟ ୟୁନିଟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ।
ୱାର୍ଡ଼ କମିଟିଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଶିବିର ଆୟୋଜନ, ପରିମଳ ତଦାରଖ ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବ୍ୟବହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ଦଶ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଥିବା ବୃହତ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ମହାନଗର ନିଗମ ଗଠନ କରାଯାଇଥାଏ।
ଏକ ଲକ୍ଷରୁ ଦଶ ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନସଂଖ୍ୟା ଥିବା ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ପୌର ପରିଷଦ ବା ପୌରପାଳିକା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
କମ୍ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଛୋଟ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ନଗର ପଞ୍ଚାୟତ ବା ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ ରହିଥାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମପୁର, ସମ୍ବଲପୁର ଓ ରାଉରକେଲା ନାମରେ ପାଞ୍ଚଟି ମହାନଗର ନିଗମ ରହିଛି।
ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ୪୮ଟି ପୌର ପରିଷଦ ଏବଂ ୬୨ଟି ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଷଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଅଛି।
୧୬୮୮ ମସିହାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମାଡ୍ରାସ କର୍ପୋରେସନ ହେଉଛି ଭାରତର ସର୍ବପୁରାତନ ପୌର ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ଅନୁଷ୍ଠାନ।
ପୂର୍ବର ବମ୍ବେ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ ବା ଗ୍ରେଟର ମୁମ୍ବାଇ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ ୧୮୭୫ ମସିହାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ଇନ୍ଦୋର ସହର କ୍ରମାଗତ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସହର ଭାବେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଛି।
ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ, ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଜଳଯୋଗାଣ ଏବଂ ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ନିଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏହି ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଟିକସ, ଜଳ ଶୁଳ୍କ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟିକ ଲାଇସେନ୍ସ ଫି’ ଆଦାୟ କରନ୍ତି।
ଜଣେ ସଚେତନ ନାଗରିକ ଭାବେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପୃଥକୀକରଣ କରିବା ଏବଂ ଜଳର ଅପଚୟ ରୋକିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।