ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଆମ ଚାରିପାଖର ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି; ଯଥା— ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ।
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିବା ବା ଆର୍ଥିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ଦୋକାନରେ ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରିବା, କ୍ଷେତରେ ଚାଷ କରିବା, ଗାଡ଼ି ଚଳାଇବା, କାରଖାନାରେ କାମ କରିବା କିମ୍ବା ଡାକ୍ତର ଓ ଓକିଲ ଭାବେ ନିଜର ସେବା ଯୋଗାଇବା। ଏହିସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ବଦଳରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦରମା, ମଜୁରୀ କିମ୍ବା ଶୁଳ୍କ ଆକାରରେ ପାରିଶ୍ରମିକ ମିଳିଥାଏ। ଚାକିରି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟମିତ ମାସିକ ଦରମା ପାଉଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରମିକମାନେ ଦୈନିକ ମଜୁରୀ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ପାରିଶ୍ରମିକ ନଗଦ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ବେଳେବେଳେ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ। ଏହା ସହିତ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ବସ୍ତୁର ‘ମୂଲ୍ୟ ସଂଯୋଜନ’ ହୋଇଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ଜଣେ ବଢ଼େଇ ୬୦୦ ଟଙ୍କାର କାଠ କିଣି ନିଜର ଦକ୍ଷତା, ସମୟ ଓ ପରିଶ୍ରମ ବଳରେ ସେଥିରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଚୌକି ତିଆରି କରି ୧୦୦୦ ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ୪୦୦ ଟଙ୍କା ହେଉଛି ତାଙ୍କ ପରିଶ୍ରମ ଯୋଗୁଁ ବଢ଼ିଥିବା ମୂଲ୍ୟ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ କାମ ଟଙ୍କା ପାଇଁ କରା ନ ଯାଇ କେବଳ ସ୍ନେହ, ପ୍ରେମ, ସମ୍ମାନ, କୃତଜ୍ଞତା ଓ ସେବା ମନୋଭାବ ନେଇ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ପିତାମାତା ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଘରେ ରୋଷେଇ କରିବା, ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ବୟସ୍କ ଜେଜେବାପା-ଜେଜେମା’ଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବା କିମ୍ବା ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମାଗଣାରେ ପିଲାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିବା।
ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରୁ ସିଧାସଳଖ ଧନ ମିଳେ ନାହିଁ ସତ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଆମ ଜୀବନ ତଥା ସମାଜ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ। ମନ୍ଦିର ବା ଗୁରୁଦ୍ଵାରାରେ ମାଗଣାରେ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଭଳି ନିଃସ୍ଵାର୍ଥପର ସେବା ମନରେ ସନ୍ତୋଷ ଆଣିଦିଏ। ସେହିପରି ‘ସ୍ଵଚ୍ଛ ଭାରତ ଅଭିଯାନ’ରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ପରିବେଶ ସଫା ରଖିବା, ‘ବନମହୋତ୍ସବ’ରେ ଗଛ ଲଗାଇବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଭଳି ଗୋଷ୍ଠୀ ସହଭାଗିତା ସମାଜକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି, ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟ ଓ ଖୁସି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ।