ଜ୍ୟାମିତି ଶିକ୍ଷାର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ବିନ୍ଦୁ, ରେଖାଖଣ୍ଡ, ସରଳରେଖା, ରଶ୍ମି ଏବଂ କୋଣ । କାଗଜ ଉପରେ ପେନ୍ସିଲ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁନ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନକୁ ବିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥିତି ବା ସ୍ଥାନକୁ ସୂଚିତ କରିଥାଏ, ମାତ୍ର ଏହାର କୌଣସି ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ପ୍ରସ୍ଥ ବା ଉଚ୍ଚତା ନଥାଏ । ଦୁଇଟି ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବା ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତାକୁ ରେଖାଖଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହାର ଦୁଇଟି ପ୍ରାନ୍ତବିନ୍ଦୁ ରହିଥାଏ । ଏହି ରେଖାଖଣ୍ଡକୁ ଉଭୟ ପଟେ ସୀମାହୀନ ଭାବରେ ବଢ଼ାଇଲେ ଏକ ସରଳରେଖା ମିଳିଥାଏ । ଏକ ସମତଳ ଉପରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବିନ୍ଦୁ ଦେଇ କେବଳ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ସରଳରେଖା ଅଙ୍କନ କରାଯାଇପାରେ । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସରଳରେଖାର ଏକ ଅଂଶ ଯାହା ଗୋଟିଏ ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁ ବା ଆଦ୍ୟବିନ୍ଦୁରୁ ବାହାରି ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ଅସୀମ ଭାବେ ଗତି କରେ, ତାହାକୁ ରଶ୍ମି କୁହାଯାଏ ।
ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଆଦ୍ୟବିନ୍ଦୁରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦୁଇଟି ରଶ୍ମି ମିଶି ଏକ କୋଣ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ଏହି ଆଦ୍ୟବିନ୍ଦୁଟିକୁ କୋଣର ଶୀର୍ଷବିନ୍ଦୁ ଏବଂ ରଶ୍ମି ଦ୍ୱୟକୁ କୋଣର ବାହୁ କୁହାଯାଏ । ଶୀର୍ଷବିନ୍ଦୁକୁ କେନ୍ଦ୍ରକରି ଗୋଟିଏ ବାହୁ ଅନ୍ୟ ବାହୁ ଚାରିପଟେ ଘୂରିବା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ପରିମାଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହା ହିଁ କୋଣର ମାପ ଅଟେ । କୋଣର ବାହୁଗୁଡ଼ିକର ଲମ୍ବ ବଢ଼ାଇଲେ ବା କମାଇଲେ କୋଣର ପରିମାଣରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ । କୋଣକୁ ଡିଗ୍ରୀ ଏକକରେ ମପାଯାଏ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଜ୍ୟାମିତି ବାକ୍ସରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟ୍ରାକ୍ଟର ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଗୋଟିଏ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତ ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ମାପ ୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ ଅଟେ ।
ପରିମାଣ ଆଧାରରେ କୋଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଯେଉଁ କୋଣର ପରିମାଣ ଠିକ୍ ୯୦ ଡିଗ୍ରୀ, ତାହାକୁ ସମକୋଣ କୁହାଯାଏ । ସମକୋଣଠାରୁ ଛୋଟ ଅର୍ଥାତ୍ ୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ୯୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ କମ୍ ପରିମାଣ ଥିବା କୋଣକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ କୁହାଯାଏ । ସେହିପରି ୯୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ ବଡ଼ କିନ୍ତୁ ୧୮୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ କମ୍ ଥିବା କୋଣକୁ ସ୍ଥୂଳକୋଣ କୁହାଯାଏ । ଠିକ୍ ୧୮୦ ଡିଗ୍ରୀ ପରିମାଣ ବିଶିଷ୍ଟ କୋଣକୁ ସରଳକୋଣ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଇଟି ସମକୋଣର ସମଷ୍ଟି ସହ ସମାନ । ୧୮୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ କମ୍ ପରିମାଣର କୋଣକୁ ପ୍ରବୃଦ୍ଧ କୋଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯେଉଁ ରେଖା ଗୋଟିଏ କୋଣକୁ ସମାନ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥାଏ, ତାହାକୁ ସେହି କୋଣର ସମଦ୍ୱିଖଣ୍ଡକ କୁହାଯାଏ ।