ହାରୁ ଥିଲା ଜଣେ ଗରିବ ଓ ପରିଶ୍ରମୀ ବାଳକ । ସଂସାରରେ ବିଧବା ମା’ ବ୍ୟତୀତ ତା’ର ଆପଣାର ବୋଲି କେହି ନ ଥିଲେ । ତା’ର ନାକଟି ଛୋଟ ଓ ଚେପ୍ଟା ହୋଇଥିବାରୁ ଗାଁର ପିଲାମାନେ ତାକୁ ‘ଚେପ୍ଟା ନାକା’ କହି ସବୁବେଳେ ଚିଡ଼ାଉଥିଲେ । କାଳକ୍ରମେ ହାରୁ ବଡ଼ ହେଲା ଏବଂ ତା’ ମା’ଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଗଲା । ମା’ଙ୍କ ବିୟୋଗ ପରେ ଏକାକୀ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ହାରୁକୁ ଗ୍ରାମପ୍ରଧାନ ବିବାହ କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ । କାଳେ କୌଣସି ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ତା’ର ଚେପ୍ଟା ନାକ ଦେଖି ପରିହାସ କରିବ, ସେହି ଭୟରେ ହାରୁ ନିଜ ପରି ଚେପ୍ଟା ନାକ ଥିବା ଜଣେ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲା । ମାତ୍ର ବିବାହ ପରେ ଗାଁ ଲୋକେ ଉଭୟ ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ‘ଚେପ୍ଟା ନାକା ଓ ଚେପ୍ଟୀ ନାକୀ’ ବୋଲି ଚିଡ଼ାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଲୋକଙ୍କ ଉପହାସରେ ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇ ହାରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲା । ସେଠାରେ ସେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପଥର ଉପରେ ବସି ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା । ତା’ର ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଜଣେ ଦୟାଳୁ ଦେବତା ଆବିର୍ଭୂତ ହେଲେ ଏବଂ ତାକୁ ତିନୋଟି ପଶାକାଠି ପ୍ରଦାନ କଲେ । ଦେବତା କହିଲେ ଯେ, କୌଣସି ବର ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଗୋଟିଏ ପଶାକାଠି ଭୂମିରେ ପକାଇଲେ ମନୋସ୍କାମନା ପୂରଣ ହେବ । ହାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ଘରକୁ ଫେରି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସବୁ ବିଷୟ ଜଣାଇଲା ।
ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଚୁର ଧନସମ୍ପତ୍ତି ମାଗିବାକୁ କହିଥିବା ବେଳେ ହାରୁ ପ୍ରଥମେ ସୁନ୍ଦର ନାକ ପାଇଁ ଜିଦ୍ ଧରିଲା । ଦୁହିଁଙ୍କ ଭିତରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ହେଲା ଏବଂ ହାରୁ ରାଗିଯାଇ କେବଳ ସୁନ୍ଦର ନାକ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପଶାକାଠିଟି ପକାଇଦେଲା । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ ସାରା ଶରୀରରେ ଅସଂଖ୍ୟ ନାକ ଉଠି ସେମାନେ କଦାକାର ଦେଖାଗଲେ । ଏହି ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବରରେ ସବୁ ନାକ ଚାଲିଯିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯିବାରୁ ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ନାକ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ନାକହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ଶେଷରେ ଲୋକଙ୍କ ଆହୁରି ଥଟ୍ଟା ପରିହାସରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ତୃତୀୟ ବରରେ ନିଜର ସେହି ପୂର୍ବ ଚେପ୍ଟା ନାକ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ ।
ଏହିପରି ଭାବରେ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ବିଚାରହୀନତା ଯୋଗୁଁ ହାରୁ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ ହରାଇ ବସିଲା । ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏହି ଶିକ୍ଷଣୀୟ କାହାଣୀଟି ଦର୍ଶାଏ ଯେ, ଜୀବନରେ ଆସୁଥିବା ଉତ୍ତମ ସୁଯୋଗର ସଦୁପଯୋଗ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ସହ ନ କଲେ ମଣିଷ କିଭଳି ବିଫଳତା ତଥା ପଶ୍ଚାତ୍ତାପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଏ ।