'ଭ୍ରମଣକାରୀର ପତ୍ର' ବିଷୟଟି କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କ କେନ୍ଦୁଝର ଭ୍ରମଣ ଅନୁଭୂତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ ଅଟେ ।
ପର୍ବତମାନଙ୍କରେ ଫୁଟିଥିବା ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ରାମତିଳା ଫୁଲର କ୍ଷେତ ପୀତାମ୍ବର ବସ୍ତ୍ର ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ।
କୁଆଁର ଗ୍ରାମର ଗୋପାଳ ପ୍ରଧାନମାନେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସୁଥିବା ନୂତନ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଦହି ଉପହାର ଦେଉଥିଲେ ।
ଭୂୟାଁପୀଠରେ ମଇଁଷି କ୍ଷୀରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଛେନାରେ ଘିଅ ବୋଳି ରଖିଲେ ତାହା ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିକୃତ ରହେ ।
କୁଆଁର ଗ୍ରାମ ତଥା ଭୂୟାଁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରଧାନ ଗ୍ରାମଦେବତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ଲକ୍ଷ୍ମୀପାଟ ।
ଭୂୟାଁ ସମାଜରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସ୍ୱାଧୀନତା ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିବାହ ପରମ୍ପରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଅଟେ ।
ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକରେ ତୈଳା କୃଷି କରାଯାଉଥିବାରୁ ସେଠାରେ ଅଧିକ ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ ।
କେନ୍ଦୁଝରର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ଗୋନାସିକା ଏକ ଜୁଆଙ୍ଗ ଗ୍ରାମ, ଯେଉଁଠାରୁ ବୈତରଣୀ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି ।
ବୈତରଣୀ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳରେ ଥିବା ପ୍ରସ୍ତର ଦେହରେ ନାଗରାକ୍ଷରରେ 'ଆଦ୍ୟ ବୈତରଣୀ' ଲେଖାଯାଇଛି ।
ଗୋନାସିକା ପର୍ବତ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ଉଚ୍ଚ ପଥର ସ୍ଥଳୀକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ 'ଋଷି-ସଭା' କହନ୍ତି ।
ଭୂୟାଁପୀଠ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ହୋଇଥିବାରୁ ସେଠାରେ ଶୀତଦିନେ ପଡ଼ୁଥିବା ବରଫକୁ ଲୋକମାନେ 'ପଣ୍ଡୁ' ବୋଲି କହନ୍ତି ।
କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରାନ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତସର ଲୁଗା ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ର ପ୍ରଧାନ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ ବଳଦେବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଘଟଗାଁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମା’ ତାରିଣୀ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି ।
ବାଲିଯୋଡ଼ୀ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଲେଖକ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ବାଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ନିଆଁ ଜାଳି ରାତି କଟାଇଥିଲେ ।
ପର୍ବତ ବ୍ୟୂହ ମଧ୍ୟରେ ସାପ ପରି ବଙ୍କା ହୋଇ ବହୁଥିବା ଗିରିନଦୀକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ 'ବାଡ଼ବାଛୁ' ବୋଲି କହନ୍ତି ।