ଖେଳକୁଦ ଆମ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ସହିତ ଶରୀରକୁ ସୁସ୍ଥ, କର୍ମଠ ଓ ବଳିଷ୍ଠ କରିଥାଏ । ନିୟମିତ ଖେଳିବା ଏବଂ ବ୍ୟାୟାମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରୁ ସ୍ୱେଦ ଆକାରରେ ଦୂଷିତ ଅଂଶ ବାହାରିଯାଏ ଏବଂ ଶରୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରଚୁର ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରବେଶ କରେ । ବିଶେଷକରି ମାନସିକ ପରିଶ୍ରମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖେଳ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଆମେ ଘର ଭିତରେ ଲୁଡ଼ୋ, ଚେସ୍ ଓ କ୍ୟାରମ୍ ଭଳି ଖେଳ ଖେଳିବା ବେଳେ ଘର ବାହାରେ ଫୁଟବଲ, ହକି, କ୍ରିକେଟ୍ ଆଦି ଖେଳ ଖେଳିଥାଉ ।
ହକି ହେଉଛି ଆମ ଭାରତର ଜାତୀୟ ଖେଳ । ଏହି ଖେଳରେ ଦୁଇଟି ଦଳ ଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଏଗାର ଜଣ ଲେଖାଏଁ ଖେଳାଳି ରହନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖେଳାଳିଙ୍କ ହାତରେ କାଠ ତିଆରି ଏକ ବଙ୍କା ବାଡ଼ି ବା ହକି ଷ୍ଟିକ୍ ଥାଏ । ଏହା ସାହାଯ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ନିଦା ବଲକୁ ଗଡ଼ାଇ ବିପକ୍ଷ ଦଳର ଗୋଲପୋଷ୍ଟ ଆଡ଼କୁ ନିଆଯାଏ । ପୂର୍ବକାଳରେ ପାରସ୍ୟ, ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ରୋମର ଲୋକେ ଏହିପରି ଏକ ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ । ମାତ୍ର ୧୮୭୫ ମସିହାରେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଆଧୁନିକ ହକି ଖେଳର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ନିୟମକାନୁନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ।
ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଭାରତୀୟ ହକି ଦଳର ଇତିହାସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୌରବମୟ । ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ହଲାଣ୍ଡରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଅଲମ୍ପିକ୍ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଭାରତ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହାପରେ କ୍ରମାଗତ ପାଞ୍ଚଟି ଅଲମ୍ପିକ୍ରେ ଭାରତ ନିଜର ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନ ବଜାୟ ରଖିଥିଲା । ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ଟୋକିଓ ଅଲମ୍ପିକରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ସଫଳତା ପଛରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଖେଳାଳି ଜୟପାଳ ସିଂହ ଓ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦଙ୍କର ଅତୁଳନୀୟ ଅବଦାନ ଥିଲା । ଝାନ୍ସୀରେ ଜନ୍ମିତ ଧ୍ୟାନଚାନ୍ଦଙ୍କ ଚମକପ୍ରଦ ଖେଳ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ‘ହକିର ଯାଦୁକର’ ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ । ଏତେ ବଡ଼ ଖେଳାଳି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମନରେ ତିଳେହେଲେ ଗର୍ବ ନ ଥିଲା ।
୧୯୭୫ ମସିହାର ବିଶ୍ୱ ହକି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାରତ ବିଜୟୀ ହୋଇ ବିଶ୍ୱକପ୍ ହାସଲ କରିଥିଲା । ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଖେଳାଳି ମାଇକେଲ୍ କିଣ୍ଡୋ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହକି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଖେଳ । ହକି ପରି ଆମ ଦେଶର ଭିଲ୍-ଭିଲାଲା ଜନଜାତିଙ୍କ ପିଲାମାନେ ବାଉଁଶ ବାଡ଼ି ଓ ବଲ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ‘ଦାଣ୍ଡି’ ବା ‘ଗୋଥା’ ନାମକ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ ଖେଳିଥାନ୍ତି । ଏହି ପାଠଟି ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ପର୍ବତାରୋହୀ କଳ୍ପନା ଦାଶଙ୍କ ଏଭେରେଷ୍ଟ ଆରୋହଣ କଥା ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଯାହା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସାହସୀ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଏ ।