‘ଠକି ବସିଲେ ଠକିଯିବ’ କାହାଣୀଟି ଗାଳ୍ପିକ ବଂଶୀଧର ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ‘ଜାତକ କଥା’ ଗଳ୍ପ ସଂକଳନରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି ।
ଅତୀତରେ ଆଈଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବେପାର ବଣିଜ କରି ପ୍ରଚୁର ଧନ ରୋଜଗାର କରୁଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଘରେ ଧନସମ୍ପଦ ଭରି ରହିଥିଲା ।
ସମୟ ବଦଳିବା ସହିତ ପରିବାରର ସବୁ ସମ୍ପତ୍ତି ବୁଡ଼ିଯିବାରୁ ଆଈ ଓ ନାତୁଣୀ ଭାରି ଦୁଃଖକଷ୍ଟରେ ଜୀବନ ବିତାଉଥିଲେ ।
ଦିନେ ନଈ ସେପାରି ସହରରୁ ଦୁଇଜଣ ବାସନ ବେପାରୀ ସେହି ଗାଆଁକୁ କଂସା ପିତଳ ବାସନ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ ।
ଦୁଇ ଓଳି ଖାଇବାକୁ ନ ପାଇ ଆଈ ନିଜ ଘରର ପୁରୁଣା କଳାକୋତରା ଫଟା ଥାଳିଟିକୁ ବିକିବାକୁ ବାହାର କଲେ ।
ପ୍ରଥମ ବାସନ ବେପାରୀଟି ଛେଣିରେ ରାମ୍ପି ଥାଳିଟି ସୁନାର ବୋଲି ଜାଣିପାରି ମଧ୍ୟ ଠକିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଟଙ୍କାଏ ମୂଲ୍ୟ କହିଲା ।
ଏତେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଥାଳିଟି ବିକିବାକୁ ଆଈ ମନା କରିଦେବାରୁ ପ୍ରଥମ ବେପାରୀଟି ତର ଦେଖାଇ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲା ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସନ ବେପାରୀଟି ସଚ୍ଚୋଟ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଥାଳିଟି ଖାଣ୍ଟି ସୁନାର ଏବଂ ୟାର ମୂଲ୍ୟ ଲକ୍ଷେ ଟଙ୍କା ବୋଲି ସତ କହିଦେଲା ।
ସେହି ବେପାରୀର ସଚ୍ଚୋଟତା ଦେଖି ଆଈ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ବାସନ ବଦଳରେ ଥାଳିଟି ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବେପାରୀଟି ସୁନା ଥାଳିଟିକୁ ନେଇ ନଈଘାଟରୁ ଡଙ୍ଗା ଚଢ଼ି ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲା ।
ଲୋଭୀ ପ୍ରଥମ ବେପାରୀଟି ପୁଣି ଥରେ ଫେରିଆସି ସୁନା ଥାଳି ପାଇଁ ଶହେ ଟଙ୍କା ଯାଏଁ ଦର ବଢ଼ାଇ ଡାକିବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ଥାଳିଟି ଅନ୍ୟ ବେପାରୀ ନେଇଯାଇଥିବା ଜାଣି ପ୍ରଥମ ବେପାରୀଟି ନଈକୂଳକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଇ ହତାଶ ଓ ନିରାଶ ହୋଇପଡ଼ିଲା ।
ଅନ୍ୟକୁ ଠକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଶେଷରେ ନିଜେ ହିଁ ଠକିଯିବାକୁ ପଡ଼େ ବୋଲି ଏହି କାହାଣୀରୁ ଶିକ୍ଷା ମିଳେ ।
କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ବସ୍ତୁର ବିଶେଷତା, ଗୁଣ ଓ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ପଦକୁ ବ୍ୟାକରଣରେ ବିଶେଷଣ କୁହାଯାଏ ।
ପଣ୍ଡିତ ବିଷ୍ଣୁ ଶର୍ମା ରାଜକୁମାରମାନଙ୍କୁ ଭଲବାଟକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ପଞ୍ଚତନ୍ତ୍ର’ ନୀତିଗଳ୍ପ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ ।