‘ଠକି ବସିଲେ ଠକିଯିବ’ କାହାଣୀଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଲେଖକ ବଂଶୀଧର ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ଜାତକ କଥା’ରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି । ଏହି କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ୟକୁ ଠକିବା ଦ୍ୱାରା ନିଜର କିପରି ସର୍ବନାଶ ହୁଏ ଏବଂ ସଚ୍ଚୋଟତାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ବେଶୀ, ତାହା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।
ଏକଦା ଗୋଟିଏ ଗାଁରେ ଜଣେ ବୃଦ୍ଧା ଆଈ ଓ ତାଙ୍କ ନାତୁଣୀ ବହୁତ ଦୁଃଖକଷ୍ଟରେ ଚଳୁଥିଲେ । ଅତୀତରେ ସେମାନେ ଧନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ବଦଳିବା ସହିତ ସବୁ ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଦିନେ ସହରରୁ ଦୁଇଜଣ ବାସନ ବେପାରୀ ସେହି ଗାଁକୁ ଆସିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ବେପାରୀଟି ଖୁବ୍ ଚତୁର, ଠକ ଓ ଲୋଭୀ ପ୍ରକୃତିର ଥିଲା । ବୁଢ଼ୀ ଆଈ ନିଜ ଘରେ ପଡ଼ି ରହିଥିବା ଏକ ପୁରୁଣା ଓ କଳାକୋତରା ଫଟା ଥାଳି ବଦଳରେ କିଛି ବାସନ ନେବା ପାଇଁ ତାକୁ ଦେଖାଇଲେ । ବେପାରୀଟି ଛେଣିରେ ରାମ୍ପି ଜାଣିପାରିଲା ଯେ ତାହା ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ସୁନାଥାଳି । ମାତ୍ର ସେ ଥାଳିଟିକୁ ଅତି ଶସ୍ତାରେ ହଡ଼ପ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାହା ଅଦରକାରୀ ଏବଂ ଟଙ୍କାଏ ବି ମୂଲ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି କହିଲା । ସେ ଆଈଙ୍କୁ ଠକିବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲା ଏବଂ ଭାବିଲା ଯେ ପରେ ଆସି ଶସ୍ତାରେ ନେଇଯିବ ।
ଏହା ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସନ ବେପାରୀ ସେହି ସାହିକୁ ଆସିଲା । ସେ ଜଣେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦୟାଳୁ ଓ ସଚ୍ଚୋଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲା । ବୁଢ଼ୀଙ୍କଠାରୁ ଥାଳିଟି ପାଇବା ପରେ ସେ ସତ କଥା କହିଲା ଯେ ଏହା ଖାଣ୍ଟି ସୁନାର ଥାଳି, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ଲକ୍ଷେ ଟଙ୍କା । ସେ ନିଜ ପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାସନକୁସନ ଓ ଟଙ୍କା ପଇସା ବୁଢ଼ୀଙ୍କୁ ଦେଇ ସୁନାଥାଳିଟି ନେଇ ନଈ ପାରି ହେବା ପାଇଁ ଡଙ୍ଗାରେ ବସି ଚାଲିଗଲା । କିଛି ସମୟ ପରେ ପ୍ରଥମ ଠକ ବେପାରୀଟି ଫେରିଆସି ବୁଢ଼ୀଙ୍କୁ କ୍ରମଶଃ ଦର ବଢ଼ାଇ ଶହେ ଟଙ୍କା ଯାଏଁ ଯାଚିଲା । କିନ୍ତୁ ଆର ବେପାରୀ ଥାଳିଟି ନେଇଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ସେ ନଈକୂଳକୁ ଦୌଡ଼ିଲା । ସେତେବେଳକୁ ଡଙ୍ଗା ମଝି ନଈରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଥିଲା । ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭ ଯୋଗୁଁ ସେ ଶେଷରେ ନିଜେ ହିଁ ଠକି ହୋଇ ରହିଗଲା ।
ଏହି ପାଠରେ ଥିବା ‘ପଞ୍ଚତନ୍ତ୍ର’ର ‘ବଗ ଓ କଙ୍କଡ଼ା’ ଗଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟକୁ ଠକି ଖାଉଥିବା ଠକ ବଗର ପରିଣାମ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି ଯେ କେବେହେଲେ ଅନ୍ୟକୁ ଠକିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ସଚ୍ଚୋଟତା ହିଁ ଜୀବନରେ ପ୍ରକୃତ ସୁଖ ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିଦିଏ ।