‘ମୋ ଜୀବନର ଅଭୁଲାକଥା’ ପ୍ରବନ୍ଧଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଐତିହାସିକ ତଥା ଗବେଷକ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ମୋ ଜୀବନ ସଂଗ୍ରାମ’ରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି ।
୧୯୨୧ ମସିହାରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ଲେଖକ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିରେ ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ ।
ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ କଟକଣା ସତ୍ତ୍ୱେ ଛାତ୍ରମାନେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ପୁରୁଣା ମାର୍କେଟ ପଡ଼ିଆରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସଭା ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ ।
ଜନଗହଳି ଭିତରେ ଲେଖକ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପିଠି ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ହୋଇଯିବାରୁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ତାଙ୍କୁ ହସିହସି ନିଜକୁ ସମ୍ଭାଳିବା ପାଇଁ କହିଥିଲେ ।
ଜ୍ଞାନ ପରିପକ୍ୱ ନ ହେବା ଯାଏଁ ରାଜନୀତିରେ ନ ମାତିବା ପାଇଁ ଲେଖକଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।
ଲେଖକ ଭାରତମାତାଙ୍କୁ ନିଜର ପିତାମହୀ ଏବଂ ଜନ୍ମଭୂମି ଉତ୍କଳକୁ ନିଜର ଜନନୀ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ।
ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ଲେଖକ ନିଜ ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଉତ୍କଳମାତାର ସେବା ବୋଲି ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ ।
ଖଲ୍ଲିକୋଟର ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୁଇଁ ନାମକ ଜଣେ ବାର ବର୍ଷର ଅନାଥ ଓ ଗରିବ ବାଳକ ଭିକ୍ଷା ଆଶାରେ ଲେଖକଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଥିଲା ।
ଲେଖକ ଓ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ଚାନ୍ଦା ଆଦାୟ କରି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବହିପତ୍ର ଏବଂ ପୋଷାକପତ୍ରର ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ରାଧାକାନ୍ତ ମଠର ମହନ୍ତଙ୍କ ସହାୟତାରେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କର ଖିଆପିଆ ଏବଂ ସରକାରୀ ବୃତ୍ତି ଜରିଆରେ ଅବୈତନିକ ପାଠପଢ଼ାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଥିଲା ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କଠିନ ଅଧ୍ୟବସାୟ ବଳରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ପାସ୍ କରି ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିଲେ ।
କଲେଜ ସଭାରେ ମହାରାଜାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ କ୍ରମେ ଯୁଦ୍ଧଶିକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସାହସର ସହିତ ଆଗେଇ ଆସିଥିଲେ ।
୧୯୪୩ ମସିହାରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ଲେଖକ ସାମରିକ ବାହିନୀର ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ପଦବୀରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ।
ଉପଯୁକ୍ତ ସୁବିଧା ଏବଂ ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ ଅବସ୍ଥା ହିଁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରକୁ ନେଇପାରେ ବୋଲି ଲେଖକ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ।
ଐତିହାସିକ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଡକ୍ଟର ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଠାରୁ ‘ପଦ୍ମଶ୍ରୀ’ ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ ।