ଜଳ ଆମ ପରିବେଶରେ କଠିନ (ବରଫ), ତରଳ (ପାଣି) ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ (ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ) ଭଳି ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥାଏ।
ବରଫର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକୃତି ଥିବାବେଳେ ଜଳ ଯେଉଁ ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଏ ତାହାର ଆକାର ନିଏ ଏବଂ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିଯାଏ।
ଉତ୍ତାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି କଠିନ ପଦାର୍ଥକୁ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତରଳିକରଣ କୁହାଯାଏ।
ଥଣ୍ଡା କରିବା ଦ୍ଵାରା ତରଳ ପଦାର୍ଥ କଠିନ ଅବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଶୀତଳୀକରଣ କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ତରଳ ଜଳ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବାଷ୍ପୀଭବନ କୁହାଯାଏ।
ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ତରଳ ଜଳରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଘନୀଭବନ କୁହାଯାଏ।
ଜଳର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ପୃଷ୍ଠତଳର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଯେତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ବାଷ୍ପୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସେତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହୋଇଥାଏ।
ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ବାୟୁର ଗତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଜଳର ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।
ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପର ପରିମାଣକୁ ଆର୍ଦ୍ରତା କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ଅଧିକ ରହିଲେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ଧୀର ହୁଏ।
ବାଷ୍ପୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶୀତଳ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାରୁ ଖରାଦିନେ ମାଟି ପାତ୍ର ବା ମାଠିଆରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାଣି ଥଣ୍ଡା ରହେ।
ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ସାଧାରଣ ବାୟୁ ତୁଳନାରେ ହାଲୁକା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ସହଜରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉପର ଭାଗକୁ ଉଠିଯାଏ।
ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ଧୂଳିକଣା ଚାରିପାଖରେ ଘନୀଭୂତ ହେବା ଦ୍ଵାରା ମେଘ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ।
ମେଘର କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଭାରୀ ହେବା ପରେ ବର୍ଷା, କୁଆପଥର କିମ୍ବା ତୁଷାରପାତ ରୂପେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଖସିପଡ଼ନ୍ତି।
ଭୂପୃଷ୍ଠ ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳର ନିରନ୍ତର ଚକ୍ରାକାର ଗତି ଓ ପ୍ରବାହକୁ ଜଳଚକ୍ର କୁହାଯାଏ।
ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ମଧୁର ଜଳର ପରିମାଣ ସୀମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ଅପଚୟ ନ କରି ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।