ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ମିଶ୍ରଣରୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପାଦାନ ପାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ଅଦରକାରୀ ବା କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ପୃଥକୀକରଣ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ। ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଆକାର, ରଙ୍ଗ, ଓଜନ ଓ ଗୁଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ କଠିନ ପଦାର୍ଥର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଆକାରରେ ଭିନ୍ନ ଓ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ‘ହାତରେ ବାଛିବା’ ପଦ୍ଧତି କାମରେ ଆସେ; ଯେପରିକି ଚାଉଳରୁ ଗୋଡ଼ି ବାଛିବା। ଶସ୍ୟ ଅମଳ ପରେ ଫସଲର ବିଡ଼ାକୁ କୌଣସି ଟାଣ ଜିନିଷ ଉପରେ ବାଡ଼େଇ ଶସ୍ୟଦାନା ଅଲଗା କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ‘ଝଡ଼ାଇବା’ କୁହାଯାଏ। ସେହିପରି କୁଲା ସାହାଯ୍ୟରେ ପବନରେ ଉଡ଼ାଇ ଓଜନିଆ ଶସ୍ୟରୁ ହାଲୁକା ଅଗାଡ଼ିକୁ ଅଲଗା କରିବା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ‘ଉଡ଼ାଇବା’ କୁହାଯାଏ।
ଭିନ୍ନ ଆକାରର କଠିନ ପଦାର୍ଥ ଥିବା ମିଶ୍ରଣରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକାକୁ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ଚାଲୁଣୀର ବ୍ୟବହାର ବା ‘ଚଲାଇବା’ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ; ଯେପରି ଅଟାରୁ ଚୋକଡ଼ କିମ୍ବା ବାଲିରୁ ଗୋଡ଼ି ଅଲଗା କରିବା। କୌଣସି ତରଳରେ ଅଦ୍ରବଣୀୟ ଓଜନିଆ କଠିନ ପଦାର୍ଥ ଥିଲେ, ତାହାକୁ କିଛି ସମୟ ସ୍ଥିର ରଖିଲେ ତଳେ ବସିଯିବାକୁ ‘ଅବକ୍ଷେପଣ’ କୁହାଯାଏ। ଏହାପରେ ପାତ୍ରକୁ ଧୀରେ ଅଣେଇ ଉପର ତରଳକୁ ଅଲଗା କରିବାକୁ ‘ଆସ୍ରବଣ’ କୁହାଯାଏ; ଯେପରିକି ରୋଷେଇ ପୂର୍ବରୁ ଚାଉଳ ଧୋଇ ପାଣି ନିଗାଡ଼ିବା। ଅଦ୍ରବଣୀୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ କନା ବା ଛଣାକାଗଜ ସାହାଯ୍ୟରେ ‘ପରିସ୍ରବଣ’ କରାଯାଏ; ଯେପରିକି ଚା’ ଛାଣିବା ବା କାଦୁଅ ପାଣି ସଫା କରିବା।
ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ କୌଣସି କଠିନ ପଦାର୍ଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଳାଇ ରହିଥିଲେ ‘ବାଷ୍ପୀକରଣ’ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରୟୋଗ ହୁଏ। ଉତ୍ତାପ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ବାଷ୍ପ ହୋଇ ଉଡ଼ିଯାଏ ଏବଂ କଠିନ ପଦାର୍ଥଟି ରହିଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଖରାରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳରୁ ଲୁଣ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଦହିରୁ ହାଲୁକା ଲହୁଣୀ ଅଲଗା କରିବା ପାଇଁ ‘ମନ୍ଥନ’ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସେହିପରି ଯେକୌଣସି ମିଶ୍ରଣରୁ ଲୁହା ଭଳି ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଚୁମ୍ବକ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଲଗା କରିବାକୁ ‘ଚୁମ୍ବକୀୟ ପୃଥକୀକରଣ’ କୁହାଯାଏ। ଏହିଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଆମେ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଅଲଗା କରିପାରୁ।