ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଥକ ନୃତ୍ୟ ଗୁରୁ ବିରଜୁ ମହାରାଜ ‘କାହେ ଛେଡ଼ ମୋହେ’ ଗୀତର ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ମୋଗଲ-ଏ-ଆଜମ’ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନୃତ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣ ଦେଇଥିଲେ ।
୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଉଦୟ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୃତ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନାମ ‘କଳ୍ପନା’ ।
ଗୁରୁ ବିରଜୁ ମହାରାଜଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ଶାନ୍ତିନିକେତନଠାରେ ବିଶ୍ୱଭାରତୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
ଅଙ୍କିଆ ନାଟରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଗୀତଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଗାନ କରାଯାଏ ।
ଆସାମର ଅଙ୍କିଆ ନାଟ ପରମ୍ପରାରେ ମୁଖା ହେଉଛି ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉପକରଣ ।
୧୮୫୦ ମସିହାରେ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ ଭଗବତ ମେଲାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିଲା ।
ତୀର୍ଥନାରାୟଣ ଯତି ଏବଂ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ର ଯୋଗୀ ଭଗବତ ମେଲା ନାଟକମ୍ ଶୈଳୀର ମୁଖ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣଧାର ଥିଲେ ।
ଭଗବତ ମେଲା ନାଟକମ୍ ଶୈଳୀ ପ୍ରଥମେ କେରଳ ରାଜ୍ୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
ଓଡ଼ିଶାର ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ଆସାମର ଅଙ୍କିଆ ନାଟରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ପୁରୁଷ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନେ ମହିଳା ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ବେଦାନ୍ତମ୍ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଶର୍ମା କେବଳ ପୁରୁଷ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିଲେ ।
କଲବେଲିଆ ନୃତ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପଟୁ ଅନ୍ୟପଟକୁ ବା ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ କଟି ଚାଳନା କରାଯାଏ ।
ବିହୁ ଏବଂ ଛଉ ନୃତ୍ୟରେ କେବଳ ବୃତ୍ତାକାର କଟିଚାଳନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ ପରମ୍ପରାରେ କଟିର ଭଙ୍ଗୀ ଚାଳନା ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ ବିଷୟରେ ନାଟ୍ୟଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।