ଆମ ଦେଶ ଭାରତରେ ବସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଓ କଳାକୃତିର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ତଥା ଗୌରବମୟ ପରମ୍ପରା ରହିଛି। ଚିତ୍ରଶିଳ୍ପୀମାନେ ଯେପରି କାଗଜ ଓ ପେନସିଲ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କନ୍ତି, ସେହିପରି ବସ୍ତ୍ର କାରିଗରମାନେ କପଡ଼ା, ସୂତା ଏବଂ ଛୁଞ୍ଚି ବ୍ୟବହାର କରି ଚମତ୍କାର କଳାକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାରମ୍ପରିକ ରୂପାଙ୍କନ ବା 'ମୋଟିଫ୍' ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହାର ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ସାଙ୍କେତିକ ଅର୍ଥ ଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ବିନ୍ଦୁ ଓ ବୃତ୍ତ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତାର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରେଖା ଶକ୍ତି, ଗତି ଓ ପ୍ରଗତିକୁ ବୁଝାଏ। ସେହିପରି ଆମ୍ବ କଷି ଜୀବନ ଓ ଉର୍ବରତା, ଶୁକ ସତ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନ, ମୟୂର ରାଜକୀୟତା ତଥା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପବିତ୍ରତା ଓ ସୁରକ୍ଷାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ।
ବସ୍ତ୍ର କେବଳ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଏକ ସାଧନ ନୁହେଁ, ଏହା ସହିତ ଅନେକ ସ୍ମୃତି ଓ ଭାବନା ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ। 'ସୂତା ଏବଂ ଛୁଞ୍ଚିର କାହାଣୀ' ମାଧ୍ୟମରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ପୁରୁଣା ପୋଷାକର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ି ସୁନ୍ଦର ପରଦା ବା 'ପ୍ୟାଚୱାର୍କ' ତିଆରି କରାଯାଇପାରେ। କପଡ଼ାର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଖଣ୍ଡ ନିଜ ଭିତରେ କିଛି ନା କିଛି କାହାଣୀ ବହନ କରିଥାଏ। ଏଥିରେ କ୍ରୋଚେଟ୍ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଟାସେଲ୍ ବା ଗଣ୍ଠିର ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ବୁଝାଯାଇଛି।
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ନିଜସ୍ବ ପାରମ୍ପରିକ ସୂଚିକାର୍ଯ୍ୟ ବା ଏମ୍ବ୍ରୋଇଡ଼ରୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏଥିରେ ସୂତାର ସିଲେଇ ସହିତ କାଚ, ଦର୍ପଣ ଓ ମଣି ଆଦି ଖଞ୍ଜାଯାଇଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାର ଚାନ୍ଦୁଆ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଚିକନକରୀ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ଚମ୍ବାରୁମାଲ, କର୍ଣ୍ଣାଟକର କସୁତି, ତାମିଲନାଡୁର ତୋଡ଼ା, ଗୁଜୁରାଟର ଅହିର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର କାନ୍ଥା, ମେଘାଳୟର ଖ୍ଲେଙ୍ଗ, ରାଜସ୍ଥାନର ଗୋଟା ଏବଂ କାଶ୍ମୀରର କଶିଦା ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ ଅଟେ।
ବସ୍ତ୍ର କଳା ଶିଖିବା ପାଇଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ କପଡ଼ା ସଂଗ୍ରହ କରି 'ବସ୍ତ୍ର ପତ୍ରିକା' ତିଆରି କରିବା ସହିତ କାର୍ଡବୋର୍ଡ କିମ୍ବା କପଡ଼ା ଉପରେ ସୂତା ଓ ଛୁଞ୍ଚି ସାହାଯ୍ୟରେ ମୌଳିକ ସିଲେଇ ଅଭ୍ୟାସ କରିପାରିବେ। ବସ୍ତ୍ର କଳା କେବଳ ସମତଳ ନୁହେଁ, ଏହାଦ୍ବାରା ତ୍ରି-ପାର୍ଶ୍ବିକ ଖେଳଣା, ମାକ୍ରାମ୍ ଓ ବାନ୍ଧକଳା ଭଳି ଆକର୍ଷଣୀୟ କଳାକୃତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଆଜିକାଲି କଳା ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଥିବା ଏହିପରି ବୟନକଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ଆମକୁ ଆମର ପାରମ୍ପରିକ ହସ୍ତତନ୍ତ ଓ ବୟନ ଶିଳ୍ପ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ସହ ନୂତନ କଳାକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।