ସଙ୍ଗୀତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପ୍ରାଣ ବା ବାୟୁ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ସଂଯୋଗରୁ 'ନାଦ' ବା ସଙ୍ଗୀତାତ୍ମକ ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଆମ ସଙ୍ଗୀତରେ ସାତଗୋଟି ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ବର, ଚାରିଗୋଟି କୋମଳ ବିକୃତ ସ୍ବର ଏବଂ ଗୋଟିଏ ତୀବ୍ର ବିକୃତ ସ୍ବରକୁ ମିଶାଇ ସର୍ବମୋଟ ବାରଗୋଟି ସ୍ବର ରହିଛି । ସପ୍ତ ସ୍ବର ଯଥା— ଷଡ୍ଜ (ସା), ଋଷଭ (ରେ), ଗାନ୍ଧାର (ଗା), ମଧ୍ୟମ (ମା), ପଞ୍ଚମ (ପା), ଧୈବତ (ଧା) ଏବଂ ନିଷାଦ (ନି) ବିଭିନ୍ନ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ଧ୍ୱନିରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ବୋଲି ମନେକରାଯାଏ । ସଙ୍ଗୀତକୁ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ବର ସହିତ ତାଳ, ଲୟ, ରାଗ, ଆରୋହ ଓ ଅବରୋହର ସଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ନିହାତି ଜରୁରୀ ଅଟେ ।
ଗୋଟିଏ ଗୀତର ସଂରଚନା ପାଇଁ କଣ୍ଠସ୍ବର, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଶ୍ରୁତିମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ, ସମସ୍ବରତା ଏବଂ ଗୀତିକବିତା ପରି ଅନେକ ଉପାଦାନ ବା ସ୍ତରର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ । ଏକାଧିକ ଗାୟକ ଏକାଠି ମିଳିମିଶି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ବରର ସମନ୍ୱୟରେ ଗାନ କରିବାକୁ ସମସ୍ବରତା ବା ହାର୍ମୋନୀ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ବରତା ଆଣିବାର ଏକ ସହଜ ଉପାୟ ହେଉଛି 'କାନନ୍ ଗାୟନ' । ଏଥିରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳ ଗୋଟିଏ ଧୁନ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକାଠି ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଣିବାକୁ ବେଶ୍ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲାଗିଥାଏ । ଯେପରିକି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଦୁଇଟି ଦଳ ହୋଇ ‘ହମ୍ ହୋଙ୍ଗେ କାମୟାବ’ ଗୀତକୁ ଏହି ଉପାୟରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଗାଇପାରିବେ ।
ସଙ୍ଗୀତ ହେଉଛି ଏକତା ଓ ଦଳଗତ ଭାବନାର ପ୍ରତୀକ । ପ୍ରାଚୀନ ବୈଦିକ ଯୁଗରେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଋତ୍ବିଜମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ସାମବେଦର ଶ୍ଳୋକଗୁଡ଼ିକୁ ସୁମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗାନ କରୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ ‘ସାମଗାନ’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହି ଗାୟନର ମୁଖ୍ୟ ପରିଚାଳକଙ୍କୁ ‘ଉଦ୍ଗାତା’ ବୋଲାଯାଉଥିଲା । ସାମଗାନ ରଚନା ମୁଖ୍ୟତଃ ପାଞ୍ଚଗୋଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; ଯଥା— ପ୍ରସ୍ତାବ, ଉଦ୍ଗୀଥ, ପ୍ରତିହାର, ଉପଦ୍ରବ ଏବଂ ନିଧନ । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ, ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ, ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ମିଳିମିଶି ଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏକ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ସଙ୍ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ।