ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ କାରବାର ହେଉଥିବା ଅଦୃଶ୍ୟ ମୁଦ୍ରାକୁ ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା କୁହାଯାଏ।
କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାରେ ‘ପଣ’ ଶବ୍ଦଟି ‘ପଣମ୍’ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ।
ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଖଣ୍ଡ ବା ଅଂଶରେ ଭାଗ କରି ନ ପାରିବା ହେଉଛି ବିଭାଜନର ସମସ୍ୟା।
ସୋଲୋମନ୍ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ବ୍ୟବହୃତ ‘ତେଭାଉ’ ତମ୍ବାରେ ତିଆରି ଏକ ପ୍ରକାର କଟା ଛୁରୀ ଥିଲା।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କଲ୍ୟାଣର ଚାଲୁକ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ମୁଦ୍ରାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବରାହ ଅବତାରର ପ୍ରତିଛବି ରହିଥିଲା।
ଭାରତରେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାଗଜ ନୋଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଜାରି କରିପାରିବେ।
ଭାରତ ସରକାର ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଟଙ୍କାର ସଙ୍କେତ ‘₹’ କୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ଟଙ୍କା ଆଠ ଅଣା ସହିତ ସମାନ ଥିଲା।
ତାମିଲନାଡୁର ପୁଦୁକୋଟ୍ଟାଇଠାରେ ମାଟି ତଳୁ ରୋମ ଶାସକଙ୍କ ଛବି ଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ମିଳିଥିଲା।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ‘ରୂପ’ କୁହାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେଥିରେ ଖୋଦିତ ପ୍ରତୀକକୁ ‘ପଣ’ କୁହାଯାଉଥିଲା।
ଆସାମର ମୋରିଗାଓଁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜୁନ୍ବିଲ୍ ମେଳା ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଅସମୀୟ ଭାଷାରେ ‘ଜୁନ୍’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି ଏବଂ ‘ବିଲ୍’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଟେ।
ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଦେଶ ମାଇକ୍ରୋନେସିଆର ୟାପ୍ ଦ୍ୱୀପରେ ‘ରାଇ’ ନାମକ ବିଶାଳ ପଥରକୁ ଟଙ୍କା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା।
କାଗଜ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଭାରତରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବା ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ବିନା ସିଧାସଳଖ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବାର ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।