ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର କିଣାବିକା ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ବଜାର କୁହାଯାଏ। ଏହା କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୌତିକ ସ୍ଥାନ, ସାପ୍ତାହିକ ହାଟ କିମ୍ବା ଆଧୁନିକ ଅନ୍ଲାଇନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ବଜାରରେ କ୍ରେତାଙ୍କ ଚାହିଦା ଏବଂ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ଆଲୋଚନା ଓ ମୂଲଚାଲ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରବ୍ୟର ଉପଯୁକ୍ତ ମୂଲ୍ୟ ବା ଦର ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ। ଏକ ସହମତ ମୂଲ୍ୟରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ରାଜି ହେବା ପରେ ହିଁ କାରବାର ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ବଜାର ମୁଖ୍ୟତଃ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ; ଯଥା— ଭୌତିକ ବଜାର, ଅନ୍ଲାଇନ୍ ବଜାର, ଘରୋଇ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାର। ନିଜ ଦେଶର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ବାଣିଜ୍ୟକୁ ଘରୋଇ ବଜାର ଏବଂ ବିଦେଶ ସହିତ ହେଉଥିବା ଆମଦାନୀ-ରପ୍ତାନୀ କାରବାରକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାର କୁହାଯାଏ। ବଜାର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏଥିରେ ଉତ୍ପାଦନକାରୀଙ୍କଠାରୁ ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ସାମଗ୍ରୀ କିଣି ଗୋଦାମ କିମ୍ବା ଶୀତଳ ଭଣ୍ଡାରରେ ମହଜୁଦ ରଖନ୍ତି। ପରେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବିତରକ ଓ ଖୁଚୁରା ଦୋକାନୀମାନେ ସାମଗ୍ରୀ ଆଣି ସାଧାରଣ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି। କର୍ଣ୍ଣାଟକର ପ୍ରାଚୀନ ହାମ୍ପି ବଜାର ଏବଂ ଗୁଜରାଟର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁରତ କପଡ଼ା ବଜାର ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ।
ବଜାର କେବଳ ଆର୍ଥିକ କାରବାର ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରାଇଥାଏ। ମଣିପୁରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ଇମା କୈଥଲ’ ବଜାର କେବଳ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇ ଏହାର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବଜାରର ସୁପରିଚାଳନା ତଥା କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ତୁଲାନ୍ତି। ସରକାର ଜୀବନରକ୍ଷାକାରୀ ଔଷଧ ଭଳି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ସର୍ବାଧିକ ମୂଲ୍ୟ, କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ମଜୁରୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି।
ଗ୍ରାହକମାନେ ଠକାମିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ଓ ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଚିହ୍ନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଏଫ୍.ଏସ୍.ଏସ୍.ଏ.ଆଇ. (FSSAI), କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ଏଗ୍ମାର୍କ (AGMARK), ଶିଳ୍ପ ଓ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଆଇ.ଏସ୍.ଆଇ. (ISI) ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଞ୍ଚୟକାରୀ ଉପକରଣ ପାଇଁ ବି.ଇ.ଇ. ଷ୍ଟାର୍ (BEE STAR) ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏହିସବୁ ମାନଦଣ୍ଡ ପରଖି କାରବାର କଲେ ବଜାର ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ଓ ନିରାପଦ ହୋଇଥାଏ।