ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ସବୁଜ ଗୃହ ଗ୍ୟାସର ଅହେତୁକ ବୃଦ୍ଧି ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଧାନ କାରଣ।
ଜଳବାୟୁ କହିଲେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନର ମାତ୍ର କିଛି ସପ୍ତାହର ପାଣିପାଗର ହାରାହାରି ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ।
ସହରାଞ୍ଚଳରେ କଂକ୍ରିଟ୍ ନିର୍ମାଣ ଅଧିକ ଓ ଗଛଲତା କମ୍ ଥିବାରୁ ଏହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଉଷ୍ଣ ରହି ସହରୀ ତାପଦ୍ୱୀପ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
୨୦୧୩ ମସିହାରେ କେରଳ ରାଜ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ହିମ ବିସ୍ଫୋଟ ଯୋଗୁଁ କେଦାରନାଥ ମନ୍ଦିର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ସହର ନିକଟସ୍ଥ ମୁଣ୍ଡଳିଠାରେ ତୃତୀୟ ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ବଳ ରହିଅଛି।
ଶୀତ ଋତୁରେ ସ୍ଥଳଭାଗରୁ ଜଳଭାଗ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିବା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ସାଧାରଣତଃ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆର୍ଦ୍ର ହୋଇଥାଏ।
ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ପଶ୍ଚିମ ଢାଲୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରଭାବରେ ପ୍ରଚୁର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଥାଏ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଯୋଗୁଁ ଭାରତର ସ୍ଥଳଭାଗ ଉପରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୁରୁଚାପ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ହିମାଳୟ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆର ଶୀତଳ ମରୁଭୂମିରୁ ବହୁଥିବା ପବନକୁ ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ବାଧା ଦେଇଥାଏ।
ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚରମ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଭୂଭାଗର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ସମଶୀତୋଷ୍ଣ ପାଗ ଦେଖାଯାଏ।
ମେଘାଳୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ମାଓସିନ୍ରାମ ପୃଥିବୀର ସର୍ବାଧିକ ବୃଷ୍ଟିବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟେ।
ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନରୁ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ବାୟୁଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।
ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିବା କାରଣରୁ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ।
'ମୌସୁମୀ' ଶବ୍ଦଟି ଏକ ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦରୁ ଆସିଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପବନ।
ପାଣିପାଗ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଏବଂ ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ।