ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳର ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ ଲୌହପିଣ୍ଡର ସୁଲଭତା ମଗଧ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନରେ ମୁଖ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା।
ବୌଦ୍ଧ ସ୍ତୂପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ବିରାଟ ଅର୍ଦ୍ଧଗୋଲାକାର ଗଠନକୁ ‘ଚୈତ୍ୟ’ କୁହାଯାଏ।
ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ମହାବୀର ଉଭୟ ମଗଧର ରାଜା ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମସାମୟିକ ଥିଲେ।
ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସନ କାଳରେ ବ୍ୟବସାୟୀ ସଂଘଗୁଡ଼ିକର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ନୀତି ନିୟମରେ ରାଜା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ସୋହଗୌରାରୁ ମିଳିଥିବା ତାମ୍ରପତ୍ର ଅଭିଲେଖରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟ ପାଇଁ ଶସ୍ୟାଗାର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ଭାରତର ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକରେ ଥିବା ‘ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ’ ବାକ୍ୟାଂଶଟି ‘ମୁଣ୍ଡକ ଉପନିଷଦ’ରୁ ଅଣାଯାଇଛି।
ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳାଲେଖଗୁଡ଼ିକ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ଏବଂ ଦେବନାଗରୀ ଲିପିରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଲା।
କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟାବହ ରକ୍ତପାତ ଦେଖି ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ହିଂସା ତ୍ୟାଗ କରି ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଆପଣେଇ ନେଇଥିଲେ।
କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ‘ସପ୍ତାଙ୍ଗ’ ତତ୍ତ୍ୱରେ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପାଇଁ ଦଶଗୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଅଙ୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି।
ଭାରତ ଭ୍ରମଣରେ ଆସିଥିବା ଗ୍ରୀକ୍ ଦାର୍ଶନିକ ମେଗାସ୍ଥିନିସ୍ ‘ଇଣ୍ଡିକା’ ନାମକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ହାଇଡାସପିସ୍ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ରାଜା ପୁରୁଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।
ନନ୍ଦ ବଂଶର ଶେଷ ରାଜା ଧନନନ୍ଦ ଜଣେ ଦୟାଳୁ ଓ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ଶାସକ ଥିଲେ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତ ବୈୟାକରଣିକ ପାଣିନି ‘ଅଷ୍ଟାଧ୍ୟାୟୀ’ ନାମକ ବ୍ୟାକରଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ।
ପାଟଳୀପୁତ୍ର ସହରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାହା ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଗଭୀର ନଦୀ ବହୁଥିଲା।
ପ୍ରାଚୀନ ପାଟଳୀପୁତ୍ର ସହରଟି ଆଧୁନିକ ‘ପାଟନା’ ସହ ସମାନ।