ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠୁଥିବା ବାଷ୍ପ ବାଦଲ ହୋଇ ବର୍ଷା ରୂପରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିବା ଓ ପୁଣି ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜଳଚକ୍ର କୁହାଯାଏ ।
ପାଣିର ଅଭାବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ପାଣି ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ବନ୍ୟା ଗୋଟିଏ ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇଟି ପାର୍ଶ୍ୱ ଅଟେ ।
ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ବର୍ଷାଜଳକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖିବା ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ବିରାଟ ସରାଘଡ଼ି ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି ।
ଗାଁ ଓ ସହରରେ ଥିବା ପୋଖରୀ ତଥା ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକର ପାଣି ମାଟି ତଳକୁ ଝରିଯାଇ ଭୂଜଳଭଣ୍ଡାରକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ ।
ଜମିର ଲୋଭରେ ପୋଖରୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅଳିଆରେ ପୋତି ଘରଦ୍ୱାର ଓ ବଜାର ତିଆରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ହ୍ରାସ ପାଉଛି ।
ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହେବା ଫଳରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ନଳକୂଅ ଶୁଖିଯାଏ ଏବଂ ବର୍ଷାଋତୁରେ ଘରଦ୍ୱାର ବନ୍ୟାରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ ।
“ଜଳ ଯେଉଁଠି ପଡ଼ୁଛି ସେଠାରେ ଏକାଠି କର” ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ ବା ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଧାରିତ ଅଟେ ।
ଘରର ଛାତ ଉପରେ ଏକତ୍ର ହେଉଥିବା ବର୍ଷାଜଳକୁ ପାଇପ୍ ଦ୍ୱାରା ସଂଗ୍ରହ କରି ସ୍ୱଚ୍ଛ କଲାପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବେଶବିତ୍ ଅନୁପମ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ପୁସ୍ତକ ‘ଆଜ ଭୀ ଖରେ ହୈ ତାଲାବ’ ବ୍ରେଲ୍ ଲିପି ସମେତ ଅନେକ ଭାଷାରେ ଅନୂଦିତ ହୋଇଛି ।
ଶବ୍ଦ ବା ଧାତୁର ପୂର୍ବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇ ନୂତନ ଅର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଶବ୍ଦାଂଶକୁ ଉପସର୍ଗ ବା ପୂର୍ବ ପ୍ରତ୍ୟୟ କୁହାଯାଏ ।
‘ହିଡ଼ କଡ଼ରେ ଥିବା ଇତିହାସ’ କାହାଣୀରେ ରାଜା ପରଶମଣି ନ ରଖି କୃଷକ କୂଡ଼ନକୁ ଲୋକହିତ ପାଇଁ ପୋଖରୀ ଖୋଳିବାକୁ କହିଥିଲେ ।
ପାଟନ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଚାରିଭାଇଙ୍କ ନାମରେ ବୁଢ଼ା ସାଗର, ସରମନ ସାଗର, କୌରାଇ ସାଗର ଓ କୁଣ୍ଡମ ସାଗର ପୋଖରୀ ରହିଛି ।
ବିଶାଳ ସରମନ ସାଗର ପୋଖରୀ ଏକାଧିକ ଗ୍ରାମକୁ ଏକତ୍ର ଯୋଡ଼ିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଜଳାଭାବ ଦୂର କରୁଥିଲା ।
ପୂର୍ବକାଳରେ ରାଜା, ସାଧୁସନ୍ତ ଓ ସାଧାରଣ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସମାଜ ପ୍ରତି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ପାଇଁ ପୋଖରୀ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ ।
ଭବିଷ୍ୟତର ଜଳ ସଂକଟରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ହେଲେ ଆଖପାଖର ନଦୀ ଓ ପୋଖରୀଗୁଡ଼ିକର ଉପଯୁକ୍ତ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରିବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ।