ନିଜସ୍ୱ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ନିଜସ୍ୱ ଆଲୋକ ନ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦୀପ୍ତିହୀନ ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ ।
ଆଲୋକ ସର୍ବଦା ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରିଥାଏ ବୋଲି ବିଭିନ୍ନ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼େ ।
ସ୍ୱଚ୍ଛ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟଦେଇ ଆଲୋକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗତି କରୁଥିବା ବେଳେ ଅର୍ଦ୍ଧସ୍ୱଚ୍ଛରେ ଆଂଶିକ ଏବଂ ଅସ୍ୱଚ୍ଛରେ ଆଦୌ ଗତି କରିପାରେ ନାହିଁ ।
ଆଲୋକର ଗତିପଥରେ କୌଣସି ଅସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ ତା’ ପଛପଟେ ଆଲୋକ ଅବରୋଧ ହୋଇ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
ଗୋଟିଏ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପାଇଁ ଆଲୋକ ଉତ୍ସ, ଏକ ଅସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ପରଦାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ ।
ଅସ୍ୱଚ୍ଛ ବସ୍ତୁର ରଙ୍ଗ ଯାହା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଛାୟାର ରଙ୍ଗରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଆଲୋକ ଉତ୍ସ, ବସ୍ତୁ ଏବଂ ପରଦାର ପାରସ୍ପରିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଛାୟାର ଆକାର ଓ ଆକୃତି ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।
ଚିକ୍କଣ ପୃଷ୍ଠ ବା ଦର୍ପଣରେ ପଡ଼ି ଆଲୋକ ରଶ୍ମିର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ କୁହାଯାଏ ।
ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ସିଧା ଏବଂ ବସ୍ତୁର ଆକାର ସହିତ ସମାନ ହୋଇଥାଏ ।
ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଏକ ଅବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ପରଦା ଉପରେ ଧରିହୁଏ ନାହିଁ ।
ସମତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ ବସ୍ତୁର ଦୂରତା ଏବଂ ଦର୍ପଣଠାରୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଦୂରତା ସର୍ବଦା ସମାନ ରହିଥାଏ ।
ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ ଡାହାଣ ଏବଂ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵ ବାମ ଦେଖାଯିବାକୁ ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
ପିନ୍ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରାର କ୍ଷୁଦ୍ର ରନ୍ଧ୍ର ଦେଇ ଆଲୋକ ପ୍ରବେଶ କରି ପରଦାରେ ବସ୍ତୁର ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ପେରିସ୍କୋପ୍ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଇଟି ସମତଳ ଦର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଫଳନ ଘଟାଇ ସିଧାସଳଖ ଦେଖାଯାଉ ନ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖାଯାଇପାରେ ।
କେଲିଡୋସ୍କୋପ୍ରେ ତିନୋଟି ସମତଳ ଦର୍ପଣର ବାରମ୍ବାର ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଢାଞ୍ଚା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।