ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ରାସାୟନିକ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଏ।
ସାଧାରଣତଃ ଖଟା ସ୍ୱାଦଯୁକ୍ତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ନୀଳ ଲିଟ୍ମସ୍ କାଗଜକୁ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି।
କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଦରେ ପିତା ବା କଷା, ହାତକୁ ଚିକ୍କଣ ଲାଗେ ଏବଂ ଏହା ଲାଲ୍ ଲିଟ୍ମସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ କରିଦିଏ।
ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ଲିଟ୍ମସ୍ କାଗଜର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିରପେକ୍ଷ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ।
ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ ଲିଟ୍ମସ୍ ଶୈବାଳ ଓ କବକର ସଂଯୋଗରୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଲାଇକେନ୍ ନାମକ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
ଚୂନପାଣି ଏକ କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଏହାର ରାସାୟନିକ ନାମ ହେଉଛି କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରକ୍ସାଇଡ୍ର ଦ୍ରବଣ।
ଲାଲ୍ ଗୋଲାପ ପାଖୁଡ଼ାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିଷ୍କର୍ଷ ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ଲାଲ୍ ଏବଂ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।
ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ ହଳଦୀ କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅମ୍ଳୀୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ପଦାର୍ଥରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ହାଇଡ୍ରାଙ୍ଗିଆ ଫୁଲ ଅମ୍ଳୀୟ ମାଟିରେ ନୀଳ ଏବଂ କ୍ଷାରୀୟ ମାଟିରେ ଗୋଲାପି ବା ଲାଲ୍ ହୋଇଥାଏ।
ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଗନ୍ଧ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ପିଆଜ ଭଳି ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଘ୍ରାଣସୂଚକ କୁହାଯାଏ।
ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ପରସ୍ପର ସହିତ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ପ୍ରଶମିତ ହେବା ଫଳରେ ଲୁଣ, ଜଳ ଓ ଉତ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ନାଲି ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ିଲେ ଚର୍ମରେ ଫର୍ମିକ୍ ଅମ୍ଳ ଛାଡ଼ିଥାଏ, ଯାହାକୁ କ୍ଷାରୀୟ ବେକିଙ୍ଗ୍ ସୋଡ଼ା ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଏ।
ଅତ୍ୟଧିକ ଅମ୍ଳୀୟ ମାଟିରେ କ୍ଷାରକୀୟ ଚୂନ ଏବଂ ଅଧିକ କ୍ଷାରୀୟ ମାଟିରେ ଜୈବିକ ଖତ ମିଶାଇ ମାଟିକୁ ନିରପେକ୍ଷ କରାଯାଏ।
କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ଅମ୍ଳୀୟ ଆବର୍ଜନାକୁ କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ନିରପେକ୍ଷ କରିବା ପରେ ଜଳାଶୟକୁ ଛଡ଼ାଯିବା ଉଚିତ।
ଭାରତର ଆଧୁନିକ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନର ଜନକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଚନ୍ଦ୍ର ରାୟ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।