ପ୍ରକୃତିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଉଥିବା ଘଟଣାବଳୀକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସମୟର ଗଣନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ଜଳଘଡ଼ି, ବାଲିଘଡ଼ି ଏବଂ ମହମବତୀ ଘଣ୍ଟା ଆଦି ଉପକରଣ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା।
ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟପୁରସ୍ଥ ଜନ୍ତର ମନ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ୨୭ ମିଟର ଉଚ୍ଚ ସମ୍ରାଟ ଯନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ପଥର ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି।
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ୨୪ ମିନିଟ୍ ସମୟକୁ ଏକ ଦଣ୍ଡ ବା ଘଟିକା କୁହାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ୬୦ ଦଣ୍ଡରେ ଏକ ଦିନ ଗଣନା କରାଯାଉଥିଲା।
ଗାଲିଲିଓଙ୍କ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ୧୬୫୬ ମସିହାରେ କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ ହାଇଜେନ୍ସ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟା ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ।
ଏକ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ସମୟ ନିଏ, ତାହାକୁ ଏହାର ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ କୁହାଯାଏ।
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମର ଆବର୍ତ୍ତ କାଳ କେବଳ ଏହାର ଲମ୍ବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ବବ୍ର ବସ୍ତୁତ୍ଵ ଉପରେ ନୁହେଁ।
ଆଧୁନିକ କ୍ୱାର୍ଟଜ୍ ଘଣ୍ଟା ସ୍ଫଟିକର କମ୍ପନ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରମାଣୁର ତୀବ୍ର କମ୍ପନକୁ ଆଧାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
ସମୟର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନକ SI ଏକକ ହେଉଛି ସେକେଣ୍ଡ୍ ଏବଂ ଏହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି ଇଂରାଜୀ ଛୋଟ ଅକ୍ଷର ‘s’।
ଏକକ ସମୟରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇଥିବା ମୋଟ ଦୂରତାକୁ ସେହି ବସ୍ତୁର ବେଗ କୁହାଯାଏ।
ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର ସୂତ୍ର ହେଉଛି ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ମୋଟ ଦୂରତା ଭାଗ ମୋଟ ସମୟ ଏବଂ ଏହାର SI ଏକକ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ।
ଯାନବାହାନରେ ଲାଗିଥିବା ସ୍ପିଡୋମିଟର ଗାଡ଼ିର ଚଳନ୍ତା ବେଗକୁ କିଲୋମିଟର/ଘଣ୍ଟାରେ ମାପ କରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ।
ଯାନବାହାନ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ସମୁଦାୟ ଦୂରତାକୁ କିଲୋମିଟରରେ ମାପିବା ପାଇଁ ଗାଡ଼ିରେ ଓଡୋମିଟର ନାମକ ଯନ୍ତ୍ର ଖଞ୍ଜା ଯାଇଥାଏ।
ଏକ ସରଳ ରେଖାରେ ସ୍ଥିର ବେଗରେ ଗତି କରି ସମାନ ସମୟରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ ସମାନ ରୈଖିକ ଗତି କୁହାଯାଏ।
ଏକ ସରଳ ରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁର ବେଗ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ସମାନ ସମୟରେ ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କଲେ ତାହାକୁ ଅସମାନ ରୈଖିକ ଗତି କୁହାଯାଏ।